'ons geld te laten doneren' ? Jullie geld?

@ Mieke, Mijn moeder doneert mij geld en datzelfde bedrag leent zij vervolgens weer van mij. Betaalt daar rente over en heeft dus een schuld aan mij. Bij overlijden wordt de schuld van het vermogen afgetrokken, waardoor het vermogen daalt en er dus minder erfbelasting moet worden betaald.

Ik begrijp de vraag zo. Moeder schenkt geld aan haar kinderen. Vervolgens sluit ze een lening af bij de kinderen voor hetzelfde bedrag. Door de schenking neemt haar vermogen af met het geschonken bedrag. En haar vermogen neemt nog verder af door de schuld die zij bij de kinderen heeft uitstaan.

Ik neem aan dat moeder in Nederland woont. Zij kan alleen een beperkt bedrag belastingvrij schenken. Als zij een groter bedrag schenkt moet zij schenkingsrecht betalen. Die is net zo groot als erfbelasting, dus dat schiet niet op.

De kinderen moeten de onderhandse lening als vordering opvoeren, waardoor hun vermogen tegen een hoger tarief belast wordt.

het kan!

@Viktor, je begrijpt het goed en ik ben inderdaad op de hoogte van de Nederlandse regelgeving. Je laatste zin geldt voor Nederland maar geldt dat ook voor Frankrijk, want dat heb ik nog niet kunnnen vinden. En dat is nu juist mijn vraag. Hoe zit het voor mij?

@Alice, goed idee om Ron van Schijndel te vragen. Maar dit principe is geen geheim hoor. Het wordt in Nederland door Fiscalisten geadviseerd.

Mijn echtgenoot en zijn zus 'kochten' zo'n 35 jaar geleden het huis van hun moeder. Moeder bleef er in wonen, had het vruchtgebruik. Het was geregeld bij de notaris, het huis kwam op hun naam en alles was ok! Als moeder zou overlijden, was het huis van mijn man en zijn zus. en hoefde er geen successierechten betaald te worden! Moeder werd ouder, het huis werd verkocht! Geld op de bank, moeder had het vruchtgebruik van de som, de kinderen konden er niet aankomen, maar waren wel de eigenaars. Tot zover geen probleem.

8 jaar geleden overleed mijn (inmiddels ex-)man. Zijn moeder leefde nog. Op dat moment erfden mijn dochters het deel van het geld dat van hun vader was. Twee studenten moesten toen een flinke porie successierechten betalen over een som geld, waar hun oma gebruik van kon maken (zelfs op kon maken), en zij niet aan konden komen. 

Nooit hebben wij er destijds bij stilgestaan dat het kind eerder kan overlijden dan de ouder en dat dan de kleinkinderen (die er toen nog niet eens waren) voor problemen zouden kunnen komen te staan.

Wat een verhaal Ineke! Dank je voor de zeer waardevolle aanvulling. Goed inderdaad om bij stil te staan dat als kleinkinderen erven die dus wel successierechten betalen.

Zoals de vraag nu gesteld is (zonder details) valt er weing over te zeggen. De (veronderstelde) Nederlandse moeder kan jaarlijks vrij een bedrag van omstreeks 5000 Euro en een maal een bedrag van omstreeks 25000 schenken, mits de kinderen een leeftijd van (meen ik) 35 nog niet bereikt hebben. Er gelden (tijdelijk) andere bedragen mits het geld gebruikt wordt voor aankoop van een (Nederlands) huis. Je geeft niet op welke leeftijd je zelf hebt en of je broer het bedrag zou gebruiken voor aankoop van een huis. Een Nederlandse fiscalist moet dus het hele plaatje kennen voordat hij er een zinnig woord over kan zeggen.

Een Franse fiscalist kan waarschijnlijk alleen de Franse kant beoordelen. Hij moet ook alle gegevens over jouw fiscale situatie kennen om te beoordelen of de constructie zin heeft. Val je in de Franse vermogensbelasting of blijf je onder de grens?

Ik denk dus dat zowel een Franse als een Nederlandse fiscalist geraadpleegd moet worden.

Een bv van maken en laten klappen bij overlijden

1. Simpel, eenvoudig, legaal : Geef kind(eren) per jaar 5000 € en kleinkinderen 2000 € per jaar.
Dan blijf je aan alle kanten binnen de NL-wetgeving en weg van NL-erfbelasingen over dat geld.
Mocht de bron van dat geld buiten NL bestaan (een franse spaarrekening b.v.), maak dat geld dan eerst ovr naar een NL-bankrekening van jezelf en maak van daaruit de overmaking naar de kinderen en kleinkinderen in NL.
Dan gebeurd/blijft die schenking binnen NL, zonder verdere inmenging van de franse fiscus en diens eventuele schenkingsrechten-tarieven die van toepassing zijn. En franse erfrechten zijn niet erg voordelig.
2. Een andere methode is een lijfrenteverzekering opzetten in Frankrijk, die jezelf betaald met als begunstigde(n) de kinderen en kleinkinderen.
Daar zijn ook weer fiscale spelregels voor in Frankrijk, waard om nader te bestuderen.
3. Koop vanuit frankrijk b.v. een auto in NL voor een (klein-)kind en betaal vanuit FR het grootste deel van de aankoopsom rechtstreeks aan de dealer in NL, die de auto op naam zet van het (klein-)kind en ,op papier, de schuld afbetaald met per jaar de schenkingsbedragen uit punt 1. Voor 1 kind + 2 kleinkinderen is dat dan 9.000 € per jaar. Dat tikt ook aan.

Of het geld gewoon van je rekening halen en in een kluis doen waar de kinderen voor gemachtigd zijn.

Houd er ook rekening mee dat een schenking in F'rijk wordt meegenomen in de uiteindelijke erfenis, als je moeder binnen 15 jaar zou overlijden. Dus als je moeder b.v. €5.000 per jaar zou doneren(legaal in NL) gedurende 10 jaar en ze zou komen te overlijden over 12 jaar, waarna je (b.v.) nog 70.000 zou erfen dan wordt jouw de erfenisbelasting toch geheven over €50.000+€70.000( met €100.000 als vrijstelling). Als ze 15jaar na de laatste donatie overlijdt alleen over €70.000 (dus niets iv.m. vrijstelling). Dus het hangt erg van de leeftijd van je moeder af en als het totale bedrag onder de €100.000 blijft hoef je zowiezo geen belasting te betalen over een schenking in F'rijk.

Sabine, voor de FR-kant heeft de constructie alleen zin als je moeder nog minstens 15 jaar blijft leven. Dat komt doordat er in FR één vrijstelling voor kinderen is van € 100.000 per 15 jaar die zowel geldt voor het schenkingsrecht als voor het successierecht. Als je moeder binnen 15 jaar overlijdt wordt die vrijstelling van € 100.000 per kind verminderd met de schenkingen aan dat kind in die afgelopen 15 jaar. Zie ook de reactie hierboven. De constructie heeft in dat geval voor Frankrijk geen zin en levert geen besparing op. Ik kan je dat laten zien aan de hand van de voorbeelden hierna. De constructie levert wel een hele hoop gedoe op met akten die moeten worden geregistreerd en je moet rekenen op een zware bewijslast voor de schuld van je overleden moeder bij de successie-aangifte. Zie het volgende BOFIP-besluit onder B: http://bofip.impots.gouv.fr/bofip/3340-PGP#3340-PGP_Dettes_resultant_dun_acte_a_32 

- Voorbeeld 1.
Gegevens: erfenis van moeder per kind zonder de constructie: € 125.000. Vrijstelling per kind € 100.000, belast is dus: € 25.000

Nu met constructie in 2 trappen:
1. Schenking van stel € 20.000 per kind. Is vrijgesteld, maar de successievrijstelling daalt daardoor tot € 80.000.
2. Moeder overlijdt binnen 15 jaar: erfenis van moeder per kind is weer: € 125.000 actief (ze heeft immers die € 20.000 terugontvangen). Passief: schuld van € 20.000 (met zware bewijslast). Erfenis per saldo: € 105.000. De vrijstelling is € 80.000 dus per saldo wordt € 25.000 belast.

Voordeel: 0

- Voorbeeld 2.
Gegevens: erfenis van moeder per kind zonder de constructie: € 50.000. Vrijstelling per kind € 100.000, belast is dus: 0

Nu met constructie in 2 trappen:
1. Schenking van stel € 20.000 per kind. Is vrijgesteld, maar de successievrijstelling daalt tot € 80.000.
2. Moeder overlijdt binnen 15 jaar: erfenis van moeder per kind is weer: € 50.000 actief (ze heeft immers die € 20.000 terugontvangen). Passief: schuld van € 20.000 (met zware bewijslast). Erfenis per saldo: € 30.000. De vrijstelling is € 80.000 dus per saldo wordt 0 belast.

Voordeel: 0

Voor FR heeft de constructie dus alleen zin:
1. als moeder na de teruglening nog 15 jaar blijft leven omdat daarna de vrijstelling van € 100.000 niet meer wordt ingekort;
en:
2. als de erfenis zo groot is dat je als kind door de constructie successierechten in FR bespaart (lees: per kind meer dan € 100.000 erft)

Uiteraard moet moeder al die jaren rente betalen die jullie hier in FR moeten aangeven zoals je zelf ook al vermeldde. Ik ga ervan uit dat je niet onder de ISF valt.

In NL is de aanwas van blote eigendom tot volle eigendom als gevolg van het overlijden van de vruchtgebruiker belast met erfbelasting. Vandaar de schenk- en terugleenconstructie die je broer voorstelt. In FR is dat niet zo. Het is daarom voor jou als kind in FR voordeliger als je moeder je de blote eigendom van een vermogensbestanddeel schenkt en zelf het vruchtgebruik houdt. De waarde van de blote eigendom is meestal een stuk lager dan de volle waarde. Je verliest dus niet zo veel van je vrijstelling. Bij het overlijden is er vervolgens niets meer in de boedel van moeder, zodat het vermogensbestanddeel in FR ook niet in de (belaste) erfenis valt. Zorg wel voor een goede vastlegging en een goede registratie hier in FR. Uiteraard geldt ook hier: dit alles is alleen nodig als de erfenis zo groot is dat er iets te besparen valt aan successierecht.

Veel succes en wijsheid toegewenst!

Lucas Roos, belastingadviseur

Voor alle duidelijkheid: ik ben er in het bovenstaande van uitgegaan dat de schenkingen allemaal onder de jaarlijkse en eenmalige NL-vrijstellingen van schenkingsrecht blijven.

Hartelijk dank Lucas voor deze heldere uitleg. Wat ik me nu ook afvraag is (zoek me suf op internet, maar kan geen goed antwoord vinden), betaal ik dan alleen successierechten in Frankrijk? Of gaat Nederland, mijn moeder woont in NL, eerst heffen (in mijn geval 10% op alles tot de 121.000 euro en 18% daarboven met een vrijstelling van rond de 20.000 euro) en geldt vervolgens ook nog de wet in Frankrijk dus zoals jij hier boven uitlegd? Oftewel dat wordt twee keer betalen?

Je moet in beide landen aangifte doen van je erfenis. In NL omdat je moeder daar woonde en in FR omdat FR ook successierecht heft over alles wat een inwoner van FR erft, waar dat ook vandaan komt. Zie de laatste 2 punten van deze link: klik .

FR en NL hebben geen verdrag over successierechten. In principe betaal je dus dubbel, maar elk van beide verleent een aftrek voor de belasting van de ander. Er zal dus eerst moeten worden gerekend waar de heffing het laagst is. Daar moet dan worden betaald en vervolgens kan dat bedrag in mindering worden gebracht op de aangifte van het land waar de heffing het hoogst is. Op die manier verdampt er geen aftrek. Vanwege de ruimere vrijstellingen in Frankrijk zal de heffing aldaar meestal lager zijn dan in Nederland. Het is dan zaak om de Franse belasting te laten vaststellen en die te betalen vóór de Nederlandse.

Dank Lucas voor de antwoord en de toelichting. Het is me allemaal een stuk duidelijker geworden.

Niet helemaal Lucas, want sinds 15 augustus 2015 kan men kiezen of men volgens NL of volgens FR successierechten wenst te vallen. Je hetaalt dys niet en/en ...

Wilma is het dan niet dat de erflater kan kiezen in welk land de successierechten vallen? Ik heb namelijks niks kunnen vinden in die wet over keuze als je een erfenis ontvangt. Dan klopt het weer wel wat Lucas zegt dat de ontvangende partij aan zijn kant dus met twee wetten te maken krijgt.

@Wilma en @ Sabine,
Dat is een wijdverbreid misverstand. De Europese verordening die in augustus in werking is getreden regelt alleen het erfrecht, niet het successierecht. De verordening bepaalt wie wat krijgt volgens welk gekozen landelijk systeem van erfrecht. Dat heeft vooral te maken met legitieme porties en dergelijke. Zo kunnen kinderen bij een keuze van de erflater voor Nederlands erfrecht niet automatisch aanspraak meer maken op in Frankrijk gelegen onroerend goed. Als evenwel eenmaal volgens die verordening en dat systeem van de gekozen staat vaststaat wie wat krijgt, bepalen in dit geval Frankrijk en Nederland nog steeds allebei zelfstandig hoeveel erfbelasting volgens de nationale belastingwet over die verkrijgingen moet worden afgedragen door de verkrijgers. De EU heeft nog steeds heel weinig te zeggen op het gebied van veel belastingen zoals de inkomstenbelasting en dus ook de erfbelasting.