Het systeem in Frankrijk wijkt erg af van Nederland, dat is heel erg afhankelijk van je persoonlijke situatie. Als je verdragsgerechtigd bent (aow/pensioen), dan blijf je in Nederland betalen en heb je in Frankrijk rechten. Dan heb je, indien gewenst, alleen nog een aanvullende verzekering nodig.

Ga je werken in Frankrijk, dan gaat dat via de werkgever of de branche als zelfstandige.

Werk je niet en heb je geen verdragsrecht (plicht) dan kom je in principe na 3 maanden legaal verblijf in Frankrijk in aanmerking voor Puma. (protection universel maladie) Zie ameli.fr

Om te beginnen moet je weten Jan, dat het zorgverzekeringssysteem in Frankrijk heel anders is geregeld dan in Nederland. In het algemeen kun je stellen dat de basisverzekering vrijwel alles vergoedt. Maar niet volledig, zoals in Nederland.

In de basisverzekering zijn voor alle medische verrichtingen en voor bezoeken aan artsen, specialisten en tandartsen en voor al hun medische handelingen basistarieven vastgesteld. Die zijn laag. Van die lage tarieven vergoedt de CPAM in het algemeen 70%.

Omdat de basistarieven zo laag liggen, rekenen veel specialisten en tandartsen véél meer dan het basistarief. Toch krijg je als patiënt maar 70% van het basistarief vergoed. Alleen wanneer je lijdt aan een erkende chronische ziekte (ALD = Affection de Longue Durée), krijg je 100% van de basisvergoeding terug. De overschrijdingen van de tarieven door specialisten komen dan nog steeds voor je eigen rekening. Ook voor hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld hoortoestellen en brillen en voor mondprotheses zijn bijzonder lage basisvergoedingen vastgesteld, waardoor je als patiënt heel veel moet bijbetalen. (Macron heeft beloofd dat in 2021 een einde komt aan de lage vergoedingen voor hoortoestellen, brillen en mondprotheses.)

Ziekenhuisopnames worden 100% vergoed, maar daarbij kunnen veel extra kosten komen en die komen dan (gedeeltelijk) voor eigen rekening.

Voor al die niet-vergoede ziektekosten kun je een aanvullende verzekering afsluiten. Die wordt in Frankrijk aangeduid met "complémentaire", hoewel vaker het woord "mutuelle" wordt gebruikt. Ook deze aanvullende verzekering is anders geregeld dan in Nederland. Zij werkt met percentages. Je kunt je bijvoorbeeld voor 100% verzekeren, voor 200% of voor 300%. Dan vult de mutuelle de 70% vergoeding van de CPAM aan tot respectievelijk deze percentages. Wanneer een specialist bijvoorbeeld 2,5 keer de vastgestelde basisvergoeding vraagt, krijg je met een 300%-verzekering alles vergoed. Een voordeel van de meeste mutuelles à 300% is ook dat je in een ziekenhuis recht hebt op een eenpersoonskamer.

Je kunt bij mutuelles vaak ook kiezen voor een verzekering die alleen geldt voor ziekenhuisopname. De premie daarvoor is uiteraard lager.

Maar... mutuelles rekenen ook premie naar leeftijd. Voor 65-plussers zijn deze premies niet mis. En wanneer de CPAM een bepaald medicijn of een behandeling niet vergoedt, vergoedt ook de mutuelle niets.

Je kunt je als verdragsgerechtigde (iemand die AOW en/of pensioen of een uitkering uit Nederland ontvangt) ook in Nederland laten behandelen. Met de EHIC-kaart heb je recht op de voorzieningen van de NL basisverzekering. Maar eventuele bijkomende kosten moet je zelf betalen, want de CPAM vergoedt voor verdragsgerechtigden geen ziektekosten in het buitenland en de mutuelle dus ook niet. Deze gids biedt ook veel informatie voor NL verdragsgerechtigden.

Duidelijk antwoord van Theodora, daar heb je wat aan!

Het CAK gaat alleen over de positie van verdragsgerechtigden.

Ik noemde hierboven de CPAM. Dat is de organisatie die over de franse basisverzekering gaat, de Caisse Primaire d'Assurance Maladie.

Dankjewel Ingrid, voor de aanvulling. Er bestaat ook (nog) een speciaal regime voor ondernemers (RSI of Régime Social des Indépendants), maar dat verkeert "in staat van ontbinding". In 2020 zullen alle ondernemers onder de CPAM vallen, behalve de agrariërs.

Theodora Besse, mijn compliment voor de heldere uiteenzetting.Ik heb er lang over gedaan om te begrijpen hoe het zat met die verschillende dekkingspercentages van de complementaire. Een opmerking: voor een particuliere kamer kun je je gewoon bijverzekeren ongeacht welk percentage van de gekozen dekking. Althans zo is het bij de AXA.

 
Christa, ook jij bedankt voor de aanvulling. Dat wist ik niet. Ik zal het er (in het vervolg) bij schrijven. Dergelijke vragen komen namelijk regelmatig terug en ik heb het antwoord (dat ik eens aan iemand heb gegeven) opgeslagen. Dan hoef ik het hele verhaal niet iedere keer opnieuw te bedenken.

Net als in Nederland kan de verzekering voor een particuliere kamer nutteloos blijken. Waar je ligt is primair afhankelijk van je medische toestand en als er geen kamers vrij zijn valt er niks te kiezen. Niet voor verzekeren, maar zelf kiezen om bij te betalen als je dat nodig acht op het 'moment suprême'  is meestal voordeliger.

Met alle op- en aanmerkingen hierboven heb ik mijn (inmiddels) standaardantwoord als volgt aangepast (met dank aan alle reageerders):

"Om te beginnen moet je weten dat het zorgverzekeringssysteem in Frankrijk heel anders is geregeld dan in Nederland. Het franse basis-zorgstelsel is vastgelegd in de Wet PUMa (Loi de la Protection Universelle Maladie).

In het algemeen kun je stellen dat de basisverzekering vrijwel alles vergoedt. Maar niet volledig, zoals in Nederland. In de basisverzekering zijn voor alle medische verrichtingen en voor bezoeken aan artsen, specialisten en tandartsen en voor hun medische handelingen basistarieven vastgesteld. Die zijn laag. Van die lage tarieven vergoedt de CPAM (Caisse Primaire d'Assurance Maladie) in het algemeen 70%.

De CPAM gaat over de basisverzekering voor burgers in het algemeen. Voor agrariërs is dat de MSA (Mutualité Sociale Agricole). Ondernemers zijn verzekerd via de RSI (Régime Sociale des Indépendants), dat echter "in staat van ontbinding" verkeert. In 2020 zullen ook alle ondernemers (behalve agrariërs) onder de CPAM vallen. Voor mensen zonder (voormalig) arbeidsinkomen (werk, AOW/pensioen) bestaat de CMU (Couverture Maladie Universelle). Daarvoor kun je in aanmerking komen wanneer je minimaal drie maanden legaal in Frankrijk verblijft, bij aankomst een ziektekostenverzekering hebt en kunt aantonen dat je voldoende middelen van bestaan hebt om geen beroep te hoeven doen op de franse openbare kas.

Omdat de vastgestelde basistarieven zo laag liggen, rekenen veel specialisten en tandartsen véél meer dan het basistarief. Toch krijg je als patiënt maar 70% van het basistarief vergoed. Alleen wanneer je lijdt aan een erkende chronische ziekte (ALD = Affection de Longue Durée), krijg je 100% van de basisvergoeding terug. De overschrijdingen van de tarieven door specialisten komen dan nog steeds voor je eigen rekening. Ook voor hulpmiddelen, zoals bijvoorbeeld hoortoestellen en brillen zijn bijzonder lage basisvergoedingen vastgesteld waardoor je als patiënt heel veel moet bijbetalen. (Macron heeft beloofd dat in 2021 een einde komt aan de lage vergoedingen voor hoortoestellen, brillen en mondprotheses.)

Ziekenhuisopnames worden 100% vergoed, maar daarbij kunnen veel extra kosten komen en die komen dan (gedeeltelijk) voor eigen rekening.

Voor al die niet-vergoede ziektekosten kun je een aanvullende verzekering afsluiten. Die wordt in Frankrijk aangeduid met "complémentaire", hoewel vaker het woord "mutuelle" wordt gebruikt. (Voor CMU-verzekerden bestaat er de CMU-C(omplémentaire).) Ook deze aanvullende verzekeringen zijn anders geregeld dan in Nederland. Zij werken (behalve de CMU-C) met percentages. Je kunt je bijvoorbeeld voor 100% verzekeren, voor 200% of voor 300%. Dan vult de mutuelle de 70% vergoeding van de CPAM aan tot respectievelijk deze percentages. Wanneer een specialist bijvoorbeeld 2,5 keer de vastgestelde basisvergoeding vraagt, krijg je met een 300%-verzekering alles vergoed. Een voordeel van de meeste mutuelles à 300% is ook dat je in een ziekenhuis recht hebt op een eenpersoonskamer (voorzover beschikbaar). Bij sommige mutuelles kun je ook bij lagere verzekerings-percentages tegen bijbetaling kiezen voor het recht op een eenpersoonskamer.

Daarnaast bieden mutuelles vaak een verzekering aan die alleen geldt voor ziekenhuisopname. De premie daarvoor is uiteraard lager.

Maar... mutuelles (behalve de CMU-C) rekenen in Frankrijk premie naar leeftijd. Voor 65-plussers zijn deze premies niet mis. En wanneer de CPAM een bepaald medicijn of een behandeling niet vergoedt, vergoedt ook de mutuelle niets.

Je kunt je als verdragsgerechtigde (een Nederlander die AOW en/of pensioen of een uitkering uit Nederland ontvangt) ook in Nederland laten behandelen. Met de EHIC-kaart heb je recht op de voorzieningen van de NL basisverzekering. Maar eventuele bijkomende kosten moet je zelf betalen, want de CPAM vergoedt voor verdragsgerechtigden geen ziektekosten in het buitenland en de mutuelle dus ook niet.

Extra aandacht verdient de CMUNF (Club van Medische Uitvoerders voor Nederlanders in Frankrijk). Deze vereniging is opgericht door verzekeringskantoor Butet en De Jong (met enkele NL-sprekende medewerkers), met als doel om lagere premies te kunnen bedingen bij mutuelles. Bovendien geeft de CMUNF voorlichting over medische zorg aan Nederlanders die in Frankrijk wonen. Ook aan April-international.com, waar de CMUNF haar ziektekostenverzekering heeft ondergebracht, zijn diverse NL-sprekende medewerkers verbonden.

Deze gids biedt ook veel informatie voor NL verdragsgerechtigden, evenals de FANF-website."

Op- en aanmerkingen welkom.

In de alinea die begint met "Voor al die niet-vergoede ziektekosten..." heb ik CPAM vervangen door basisverzekering...

@Idzo:Je hebt zelf ervaren dat je verzekerd was voor een éénpersoonskamer en die niet kreeg. je bevestigd dus uit de praktijk mijn 'nutteloze bijdrage". Best wel cool eigenlijk, zo krom redeneren.

Dankjewel Kenneth, voor je reactie.

Je schrijft: "Er zijn collega's die bijvoorbeeld geen patienten behandelen die de CMU status hebben. Persoonlijk vind ik dat onbegrijpelijk maar het mag gewoon in Frankrijk." Volgens mij mag dat niet. Patiënten die CMU en CMU-C zijn verzekerd, hebben altijd recht op behandeling. Artsen en specialisten mogen hen niet weigeren alleen omdat ze CMU-verzekerd zijn.

Ik heb even gegoogeld om dit aan te tonen. Dan zie je dat het desondanks heel vaak voorkomt. Evenals bij patiënten, die niet legaal in Frankrijk verblijven en die een beroep kunnen doen op de AME (l'Aide Médicale de l'Etat). Maar het is bij wet verboden! Ook CMU-patiënten hebben recht op een volledige en goede behandeling door welke arts dan ook. L'Ordre des Médecins kan zelfs disciplinaire sancties opleggen aan artsen die zorg weigeren aan deze (inderdaad meestal arme) patiënten. Ook mogen aan hen slechts de vastgestelde lage basisvergoedingen in rekening worden gebracht (en er mag van hen geen (vooruit)betaling worden verlangd). Zie Conseil National de l'Ordre des Médecins, waar onder meer staat:

"... refuser de soigner un patient au seul motif qu’il est bénéficiaire de la CMU-C ou lui demander un dépassement d’honoraires est inacceptable, contraire à la déontologie médicale et à la Loi."

Ik heb de wet niet bekeken, maar wanneer het onwettig is zullen er ook sancties in de wet staan, neem ik aan. Maar... om (al dan niet disciplinaire) sancties te kunnen opleggen moeten de patiënten zelf de weigering wel melden, óf bij l'Ordre des Médecins óf bij de CPAM. En als ik afga op wat er op internet aan klachten staat, dan gebeurt dat niet of nauwelijks, "omdat het toch geen zin heeft".

(In dit forumonderwerp gaat het uiteraard om geïmmigreerde meestal niet-arme Nederlanders, die een behoorlijk inkomen móéten hebben om tot de CMU en CMU-C te worden toegelaten. Zij betalen, anders dan arme mensen, 8% van hun inkomen voor de CMU-verzekering.)

Overigens zag ik op internet dat er ook mensen zijn die vinden dat alle arbeid fatsoenlijk moet  worden beloond. De lage basisbedragen die voor alle behandelingen zijn vastgesteld kun je niet een fatsoenlijke beloning noemen voor een specialist die jarenlang heeft moeten studeren en stage lopen om specialist te worden. Maar je zou het enigszins kunnen vergelijken met advocaten die arme mensen pro-deo juridisch bijstaan, zodat ze toch hun recht kunnen halen.  

Wat de ALD betreft heb ik expres vermeld dat het moet gaan om "een erkende chronische ziekte", die op de lijst van erkende ALD's voorkomt. Dat laatste heb ik inmiddels voor de duidelijkheid aan het standaard-antwoord toegevoegd, nogmaals bedankt.
 

Ik lees net dat Macron vanmorgen zijn "plan de pauvreté" heeft bekendgemaakt. Een van de maatregelen is dat het aantal personen dat voor de CMU in aanmerking komt met enkele miljoenen zal worden uitgebreid, opdat meer mensen zullen beschikken over een aanvullende verzekering (CMU-C).

Meer vond ik er niet over, maar ik vermoed dat het inkomensplafond om voor de CMU in aanmerking te kunnen komen zal worden verhoogd.

https://www.thelocal.fr/20180913/how-macron-plans-to-fight-poverty-...

Ingrid, op de website van l'ordre staat dat de orde ten dienste staat van artsen in het belang van de patiënten: "Être au service des médecins dans l’intérêt des patients: c’est l’engagement de l’Ordre des médecins." 

Wanneer die belangen tegengesteld zijn, dan weet je het dus wel: artsen staan tegenover hun collega's en laten zich bijstaan door een dure advocaat. En daar staat de patiënt, zenuwachtig, onder de indruk van de hoge heren en hooguit vergezeld door een familielid of de buurman. Hij was bovendien alleen toen hij bij de arts was en kan niets bewijzen. Er is niet veel fantasie voor nodig om te bedenken dat de arts natuurlijk de patiënt niet heeft geweigerd omdat hij CMU-verzekerd was. Hij had het te druk, nam geen nieuwe patiënten aan, hij behandelt nooit de klachten waarvoor de patiënt kwam enzovoort. Dat gebrek aan bewijs én de redelijk klinkende argumenten van de arts vormeen een probleem in dergelijke gevallen, niet alleen voor de patiënt maar ook voor de orde.

Maar wanneer er regelmatig klachten binnenkomen van CMU-patiënten (of van verontwaardigde collega's!) over een bepaalde arts dan kan de orde er niet omheen. En wanneer het aantal CMU-patiënten met een aantal miljoen zal toenemen wordt de kans op klachten ook groter. 

Wat de beloning betreft heb ik al gezegd dat die niet fatsoenlijk is, maar aan de andere kant verdienen specialisten meer dan genoeg, evenals advocaten die van tijd tot tijd pro-deo werken. En huisartsen krijgen ook niet meer dan de basisvergoeding. Ik krijg niet bepaald de indruk dat mijn huisarts onder de armoedegrens leeft.

Maar mijn beste @Jako die , zoals jij stelt, kromme redenering is zo recht als het maar kan hoor? Immers vol is vol. En wat dan?  Dan moet er toch een oplossing komen.....terug naar huis....ander ziekenhuis op een grotere afstand?In een acute situatie "  Ben heel geinteresseerd in wat jij dan voorstelt.

Ik maak echter bezwaar tegen jouw ongefundeerd, vooringenomen "advies" aan nieuwkomers , die juist onze ervaring vragen.Wat is de jouwe? Ik verneem graag van jou wat dan jouw persoonlijke ervaringen zijn. Daar heeft @Jan Biesheuvel meer aan en misschien moet ik mijn mutuelle ook wijzigen?

@ Theodora Besse dank voor deze glasheldere update. 

Susan, bedankt voor het artikel.

Wat het meningsverschil tussen Jako en Idzo betreft: zelf ben ik 300% verzekerd (inclusief recht op eenpersoonskamer indien beschikbaar). Dat kost op mijn leeftijd veel geld aan premie. Anderen hebben mij er ook wel eens op gewezen dat het veel goedkoper kan. Jammer dan, ik slaap liever rustig. En ik wil niet mijn kinderen laten opdraaien voor mijn ziektekosten. Zolang ik het kan betalen, doe ik dat veel liever (en graag onnodig) dan de hand ophouden, want erachter heb ik niet veel.

Met grote belangstelling heb ik deze berichtenlijn uit 2018 gevolgd. Dank @Theodora Besse voor de heldere uiteenzetting. Ik had zelf al wat research gedaan, maar dit is met voorsprong de beste uitleg die ik gevonden heb.

Ik geloof niet dat er anno 2020 veel veranderd is. Ik begrijp uit mijn eigen research dat ik als auto-entrepreneur 5% van mijn inkomen aan de CPAM afdraag.

Eén ding is mij nog niet helemaal duidelijk: hoe betaal je dan die basisverzekering aan de CPAM, is dat net als in NL een vast bedrag dat je elke maand per bank aan hen betaalt?

En hoe werkt het de eerste tijd: wij verhuizen 1 oktober naar Frankrijk en zijn per gelijke datum uitgeschreven uit NL en dus zonder zorgverzekering. Moeten we ons dan 2 oktober meteen bij de CPAM inschrijven? En moet dat persoonlijk of kan dat online?

Bij voorbaat dank voor reacties.
Monique Cremer

Monique, het is mij niet helemaal duidelijk of je al autoentrepreneur bent of dat je dat wilt worden, eventueel met behulp van onze deskundigen op dit gebied (Wim van Teeffelen en Rob van Schijndel, beiden lid van dit forum en beiden te googelen). Ook meld je niet welke activiteit je gaat uitoefenen. Belangrijk is ook of je AOW, pensioen of een uitkering uit Nederland ontvangt. Door het gebrek aan gegevens is dit antwoord veel langer geworden dan nodig is.

Om te beginnen ga je als autoentrepreneur (officieel microentrepreneur) een hoger percentage betalen over je omzet dan 5%.

Lees https://www.portail-autoentrepreneur.fr/statut-auto-entrepreneur, waarin onder 4: Charges sociales de volgende tabel staat:

Jeetje, Theodora, wat fantastisch dat je zoveel tijd hebt gestoken in het beantwoorden van mijn vraag. Reuze bedankt!

Ik ben in NL al ruim 30 jaar zzp'er. Ik maak websites (content, niet technisch), schrijf teksten en vertaal (E-N). Het is een 100% online business en mijn klanten zitten zowel in de VK als in de VS als (voornamelijk) in NL.
Volgend jaar september krijg ik AOW.

Begrijp ik uit jouw verhaal nou goed dat als je naast je AOW een microentreprise hebt, je extra sociale lasten gaat betalen in FR?  

Hoe toon ik bij de CPAM aan dat ik microentrepreneur ben - ik heb alleen Nederlandse belastingaangiftes en facturen.

Je tip over 'vakantie in Frankrijk' tot 1 januari had ik ook al overwogen. Het punt is dat ik na opzegging van mijn huur in NL geen adres in NL meer heb, dus ook alle overige zaken moet opzeggen. Me inschrijven bij vrienden is lastig, omdat de meesten AOW krijgen en dan wordt een extra inschrijving op hun adres ook meteen als extra inkomen gezien, wat belastingtechnisch voor iedereen ongunstig uitvalt. Ik ga nog eens kijken of ik niet toch wat kan regelen. Het liefst was ik tot m'n AOW-datum in NL ingeschreven geweest, maar dit huurhuis in Frankrijk kwam nu op ons pad en is een kans die we niet mogen laten liggen.

'We' is mijn (niet geregistreerde) partner en ik. Hij heeft al jaren AOW en de auto is van hem. Hij begint hier in NL al met de invoer, en kan dan een overbruggende verzekering afsluiten. Naar het schijnt.

Uitschrijven uit de gemeente kan niet per internet (waarschijnlijk met het oog op de privacybescherming), maar wel schriftelijk.

Nogmaals ontzettend bedankt voor je tijd en moeite.

Je lijkt het allemaal veel te simpel in te schatten. Ook als NL zzp-er moet je hier een FR microentreprise stichten. Daar kunnen genoemde heren je mee helpen of je kunt hulp krijgen van de FR Kamer van Koophandel (CCI = Chambre de Commerce et d'Industrie). Kan ook per internet.

Op je vraag kan ik antwoorden: ja, wanneer je eenmaal een FR microentreprise hebt gesticht ga je net als alle Fransen jaarlijks sociale lasten (CSG, CRDS enzovoort (= sociale lasten) betalen. Die betaal je immers niet meer in Nederland. Als je géén franse microentreprise sticht, word je zodra je AOW ontvangt (net als je partner, die al AOW heeft) verplicht verdragsgerechtigd en betaal je jaarlijks sociale lasten aan Nederland. Dat is zo vastgesteld in het EU-verdrag en daar heeft iedereen zich aan te houden. Vandaar "verdragsgerechtigd", wat eigenlijk "verdragsplichtig" zou moeten heten. Maar dan kun je je naar keuze ook laten behandelen in Nederland.

De driemaandelijkse afdracht over je omzet aan de URSSAF is zoals gezegd alleen voor het dekken van de ziektekosten, een soort ziektekostenpremie. Maar net als in Nederland moet je ook "volksverzekeringen" (CSG, CRDS enzovoort) betalen, in Frankrijk moeten ook gepensioneerden die betalen.

Je zult ruim voor september 2021 bericht krijgen van het CAK, dat het verdragsrecht regelt. Als jij dan een FR microentreprise hebt gesticht, moet je dat aan hen schrijven en het S1-formulier beslist niet ingevuld terugsturen! Maar als je een geen microentreprise hebt gesticht word je dus verplicht verdragsgerechtigd. 

Maar je partner zal zich ruim vóór de emigratie tot het CAK moeten wenden en een S1-formulier moeten aanvragen i.v.m. emigratie naar Frankrijk. Dat moet hij/zij dan invullen en terugsturen. Dan wordt op zijn/haar AOW en pensioen de verdragsbijdrage (= sociale lasten en ziektekosten) ingehouden, maar geen loonbelasting, want jullie worden belastingplichtig in Frankrijk. De FR impôt is lager dan de NL belasting.

Hopelijk is het nu iets duidelijker.