16 januari 2026, de werkweek van onze ambassadeur

Veel leesplezier!

Vliegende start

De feestdagen zijn achter de rug en dat is dan meteen ook het einde van wat de Fransen de Trêve des Confiseurs noemen, oftewel: de Banketbakkerswapenstilstand. Een curieuze uitdrukking. Het schijnt dat de Franse volksvertegenwoordigers tegen het einde van de 19e eeuw orde en discipline trachtten te scheppen in de chaotische gang van zaken in het parlement. Een van de maatregelen was het inlassen van een pauze tijdens de feestdagen. Bijvangst was dat de banketbakkers (of preciezer: de fabrikanten van zoetigheden) daar profijt van hadden. Iedereen kreeg nu immers de tijd hun lekkernijen tot zich te nemen. In werkelijkheid was het een manier om een stapje terug te doen, en in het geheim alvast de messen te slijpen voor de politieke debatten in het nieuwe jaar. Je zou bijna zeggen dat er sindsdien niet veel is veranderd!

Franse tradities en nieuwjaarswensen

Dat nieuwe jaar begint hier in Frankrijk traditiegetrouw met … een lekkernij, namelijk de galette des rois, een amandelspijstaart waarin een porseleinen figuurtje, een boon of een plastic muntje is verborgen. Het is een gebruik dat we ook op de ambassade in ere houden. Maar ik meen me te herinneren dat ik u daar vorig jaar al over heb verteld. Dat er bijvoorbeeld een groot gevaar aan kleeft: het risico dat je je tanden er op stuk bijt. Gelukkig hoefde er dit jaar op de ambassade niemand met spoed naar de tandarts.

Ook traditie zijn de recepties waar de nieuwjaarswensen, les voeux, aan de genodigden worden overgebracht. Daar zijn er talloze van. Ik was alleen al deze week op zo'n ceremonie bij de Franse werkgeversorganisatie MEDEF, die van de drie Nederlandse bedrijfsverenigingen (NLVP, CAPA, NZGF), bij de Franse Tweede Kamer en die van Monaco. Het vorstendom aan de Middellandse Zee stuurt daarvoor altijd de minister van Buitenlandse Zaken naar Parijs, zodat er meteen in het nieuwe jaar weer contact is met het grote aantal landen dat geen ambassade op de Rots heeft.

Het was overigens ouderwets gezellig op de Nieuwjaarsborrel van de Nederlandse verenigingen, die in Brasserie La Mascotte op Montmartre werd gehouden. Niet te massaal, maar met een mooie mix van jong en oud, mensen die al heel lang in Parijs (of elders in Frankrijk) wonen en relatieve nieuwkomers. Veel dank aan voorzitters Joseph Bröcker en Hendrik Klinkert, niet alleen voor de uitnodiging, maar ook voor hun inspanningen om deze netwerken in stand te houden.

Mercosur-verdrag en boerenprotesten

Op 1 januari heeft Cyprus het voorzitterschap van de Europese Unie overgenomen en voor de Cyprioten begint dat halfjaar goed. Onder hun leiding kan na jaren debatteren (sinds het begin van deze eeuw!) het Mercosur-verdrag worden getekend. Met dit handelsverdrag tussen de Europese Unie en landen in Zuid-Amerika worden importheffingen ongedaan gemaakt om het handelsverkeer te stimuleren. Bijna nog belangrijker: het is ook een manier om in de huidige instabiele tijd hechte banden te smeden met landen die grotendeels onze waarden delen. Bovendien houden we zo toegang tot zeldzame grondstoffen, waar ook onze wereldwijde concurrenten op azen. Dat het zolang duurde voordat er een akkoord werd getekend, heeft alles te maken met de zorgen die de Franse boeren hebben. Zij vrezen een grote toestroom van rundvlees uit Zuid-Amerika en zijn bovendien bang dat er producten kunnen worden ingevoerd die met veel minder strenge regels zijn geproduceerd. De Franse regering heeft zich de afgelopen maanden het vuur uit de sloffen gelopen om in Brussel afspraken te maken waarmee die zorgen konden worden ondervangen, en haalde daarbij veel binnen. Niettemin bleef de binnenlandse weerstand groot, zodat Frankrijk uiteindelijk tegen stemde. Maar omdat bij gekwalificeerde meerderheid wordt besloten over dit onderwerp, kon Frankrijk – en dat is zeer uitzonderlijk – worden overstemd. Reden voor de Franse boeren (die het ook al moeilijk hebben vanwege de uitbraak van de runderziekte nodulaire dermatose) om opnieuw de straat op te gaan.

Daarmee was het op dinsdag een wonderlijke dag rondom het Palais Bourbon, de zetel van de Assemblée Nationale. 's Ochtendsvroeg stuitte ik bij mijn hardlooprondje op de tractoren, 's middags luisterde ik aan de andere kant van het raam naar de nieuwjaarswensen van voorzitter Yaël Braun-Pivet, die zich overigens vierkant achter de boeren opstelde.

Internationale samenwerking en Oekraïne

Op het internationale politieke toneel was er absoluut geen sprake van een Trêve des Confiseurs. De oorlog in de Oekraïne woedt onverminderd voort en Europa zet zich zo goed en kwaad als het gaat in om tot vrede te komen. Ondermeer via de Coalition of The Willing, een samenwerkingsverband tussen 34, grotendeels Westerse landen. Minister-President Dick Schoof reisde voor overleg, vorige week alweer, af naar Parijs. Ik vergezelde hem naar het Elysées, het presidentieel paleis van Emmanuel Macron, waar de gesprekken plaatsvonden. Bij de persconferentie achteraf op de residentie kon premier Schoof gestage voortgang melden: de steun aan Oekraïne, ook voor de periode die volgt op de vurig gewenste vredesregeling krijgt steeds steviger vorm.

Bezoeken en bijeenkomsten

Wat stond er de afgelopen week nog meer in mijn agenda ? Maandag lunchte ik met de nieuwe voorzitter van Air France-KLM, mevrouw Florence Parly. U kent haar misschien wel: eerder was zij de Franse minister van Defensie. Air France-KLM kent Florence Parly goed want tussen 2008 en 2014 bekleedde zij al een topfunctie bij het luchtvaartbedrijf. De fusie van Air France en KLM heeft een solide bedrijf opgeleverd, maar geen enkele luchtvaartmaatschappij – en zeker niet één met oude wortels in twee landen - kan zich veroorloven op de automatische piloot te vliegen. Bovendien zijn de beide nationale overheden aandeelhouder, dus alle reden om de vinger aan de pols te houden.

Dinsdag mocht ik een groep van Nederlandse zorgbestuurders welkom heten, die op studiereis in Parijs waren. Woensdag ontvingen we de voorzitters van onze 14 Nederlandse universiteiten en hun Franse tegenvoeters. Zij spraken onder meer over de toekomst van de universiteit in een wereld waarin de vorming en verspreiding van kennis fundamenteel aan het veranderen is, denk aan de rol van internet en de razendsnelle opmars van kunstmatige intelligentie (AI). Typisch zo'n onderwerp waarbij we ontdekken hoe hard we elkaar, als redelijk gelijkgestemde Europese landen, nodig hebben om de toekomst tegemoet te treden.

Nóg concreter was de bijeenkomst over innovatie in de defensie-industrie die ons defensieteam donderdag samen met Clingendael en de Franse denktank Eastern Circles organiseerde. Het bijzondere was dat Franse en Nederlandse experts en militairen daar in gesprek gingen met Oekraïense ervaringsdeskundigen. Heftige gesprekken waarin het ging over hoe we Oekraïne zo goed mogelijk kunnen ondersteunen, maar ook hoe we de rauwe lessen van het slagveld gebruiken om zo snel mogelijk de uitrusting van de Oekraïners en van ons zelf te verbeteren.

Kortom, 2026 is begonnen zoals 2025 eindigde: veel onrust op allerlei terreinen. Toch wil ik nog even misbruik maken van de Franse traditie dat je tot eind januari je voeux kunt uitspreken, en u persoonlijk een gezond en vredig nieuwjaar toewensen.

Jan Versteeg