28 maart 2026, de werkweek van onze ambassadeur

Veel leesplezier!

Van gevreesd en vrij tot bezinnend en verzoenend

Deze week dacht ik geregeld terug aan de toespraken waar ik de afgelopen tijd aan blootgesteld werd. Eerst was er president Macron die in de buurt van Brest benadrukte: 'Om vrij te zijn, moeten we gevreesd worden, om gevreesd te worden, moeten we sterk zijn en om sterk te zijn moeten we meer verenigd zijn'. Vorige week voegde Euronextvoorzitter Stéphane Boujnah eraan toe: 'Om sterk te zijn, moeten we rijk zijn'. En onze minister van Financiën, Eelco Heinen, zei het (vrij vertaald) wat genuanceerder: 'Veiligheid en welvaart kunnen niet zonder elkaar'. Met dit rijtje hebben we de essentie van ons werk anno 2026 wel te pakken.

Defensiesamenwerking en veiligheid

Maandag kwam eerst 'sterker worden door meer verenigd te zijn' aan de orde, toen voordat de reguliere werkdag begon Generaal-Majoor Hanke Bruins Slot kwam ontbijten. Haar naam kent u ongetwijfeld, zij was achtereenvolgens Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Minister van Buitenlandse Zaken. Nu is ze teruggekeerd naar Defensie, waar ze eerder allerlei functie bij de landmacht bekleedde. Voor mij een dubbel plezier haar aan tafel te hebben: niet alleen was ze als Minister geruime tijd mijn baas, we delen ook een verleden als artillerist. Generaal Bruins Slot was hier om in kaart te brengen waar Nederland en Frankrijk kunnen samenwerken om de in NAVO-kader afgesproken investeringen in militair materieel in het veld te brengen.

Diezelfde middag een andere ontmoeting waarin internationale veiligheid hoog op de agenda stond. Ik bracht een bezoek aan ambassadeur Charles Kushner, die sinds vorige zomer de Verenigde Staten in Parijs en Monaco vertegenwoordigd. Ik realiseerde me dat we gaandeweg in een situatie terecht dreigen te komen dat we als Europeanen en Amerikanen bijna meer over elkaar, dan met elkaar praten. Geen goede zaak. Er zijn diepe historische, economische en culturele banden. De VS hebben ons bevrijd, en veilig gehouden tijdens de Koude Oorlog. In de indrukwekkende Amerikaanse residentie bij de Champs Elysées werden we hartelijk ontvangen voor wat een open, en bij vlagen persoonlijk, gesprek bleek te worden.

Digitale economie en soevereiniteit

In de serie nieuwe bewindslieden die Parijs bezochten, was het dinsdag de beurt aan staatssecretaris Zaken Willemijn Aerdts die op Economische Zaken verantwoordelijk is voor Digitale Economie en Soevereiniteit. Ik vergezelde haar bij het gesprek met 'ministre délégué' Anne Le Hénanff (Kunstmatige Intelligentie en Digitale Zaken). Frankrijk is zeer actief op deze terreinen, waarbij het – niet verbazend – veel nadruk legt op de noodzaak dat Europa minder afhankelijk wordt van grote techbedrijven elders, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van eigen clouddiensten en videoconferentie systemen. Ook wil Frankrijk, net als Nederland eraan werken dat Europa in de voorhoede zit op terreinen als Kunstmatige Intelligentie (AI) en 'quantum computing'. Beide landen zijn ook sterk gericht op het veilig houden van onze digitale systemen. Dat speelt in meerdere opzichten: hoe beveiligen we de benodigde fysieke infrastructuur, hoe zorgen we dat onze democratie en rechtsstaat niet gemanipuleerd kan worden, maar ook, heel belangrijk: hoe beschermen we kinderen en jongeren tegen de schaduwzijden van de digitale wereld. Beide dynamische ministers bleken het over veel zaken eens te zijn en maakten concrete afspraken over gezamenlijke acties.

Trans-Atlantische betrekkingen en nieuwe Nederlanders

Donderdag lunchte ik met Tara Varma, de directrice van het German Marshall Fund. Deze organisatie heeft niets meer met het zo bekende Marshall Fonds te maken dat na de Tweede Oorlog door de Amerikanen in het leven werd geroepen om Europa er weer bovenop te krijgen. Vandaag de dag is het een onafhankelijke denktank die zich vooral bezighoudt met de Trans-Atlantische relatie, best een actueel onderwerp.

Daarna mocht ik acht trotse mensen in het zonnetje zetten die, na een lange en zorgvuldige procedure, het Nederlanderschap toegewezen kregen. De nieuwe Nederlanders legden in onze aula de zogenaamde 'Verklaring van Verbondenheid' af die wijst op de rechten en plichten die het Nederlandse staatsburgerschap met zich meebrengt. Het gaat om (bepaalde categorieën) mensen met een Nederlandse vader of moeder, of om mensen die meer dan drie jaar getrouwd zijn met een Nederlander of Nederlandse en met goed gevolg het inburgeringsexamen hebben afgelegd. De nieuwe Nederlanders zijn afkomstig uit alle windstreken, dit keer ook letterlijk: er waren mensen met wortels in Zuid-Korea en Indonesië, in Iran, Somalië en Madagaskar, in het Verenigd Koninkrijk, in de VS en Brazilië. Voor hen is het verwerven van het Nederlanderschap een grote gebeurtenis, reden voor ons om er een mooie ceremonie van te maken, plechtig, maar ook warmhartig.

Ik zal deze week niet uitweiden over de interessante ontmoetingen met Stéphane Séjourné, eerder Minister van Buitenlandse Zaken en nu in Brussel als vicevoorzitter van de Europese Commissie verantwoordelijk voor een groot aantal economische onderwerpen. En kortheidshalve ook niet over het gesprek bij mijn Belgische collega thuis met Xavier Châtel, adviseur van president Macron over militair-strategische zaken. Wel kan ik erover kwijt dat de keten welvaart, kracht, veiligheid, vrijheid die ik aan het begin van dit stukje beschreef, en de rol die de Europese en Atlantische samenwerking daarin speelt, ook in deze gesprekken centraal stond.

Matthäus Passion en pauselijk bezoek

Nu we aan het eind van de week zijn gekomen, is het tijd voor muziek. Vanavond zingt Cappella Amsterdam, begeleid door het Orkest van de Achttiende Eeuw in een prachtige Parijse kerk, de Eglise St Roch. De Matthäus Passion staat op het programma. U weet waarschijnlijk dat 'de Mattheus' vooral een protestantse hobby was, ik denk dat er geen land is met een zo hoge Mattheusdichtheid als Nederland. Zelf wordt ik altijd wat geëmotioneerd bij het 'Erbarme dich', dit jaar misschien nog wel meer dan anders. Want ook u weet vast waar de Matthäus Passion voor staat: Johann Sebastian Bach schreef niet alleen een indrukwekkende muzikale compositie, hij nodigt de luisteraar bovenal uit tot bezinning en verzoening.

Wellicht kom ik daarmee ook al enigszins in de stemming voor morgen. Dan vertrek ik in alle vroegte naar Monaco, waar de ambassadeurs zijn gevraagd aanwezig te zijn bij de mis ter gelegenheid van het bezoek van Paus Leo XIV. Een historische gebeurtenis voor het kleine Prinsdom op de Rots. Ik hoop u daar volgende week meer over te kunnen vertellen.

Prettig weekend!

Jan Versteeg