31 juli 2026, de werkweek van onze ambassadeur

Veel leesplezier!

Le der des ders

Onlangs hoorde ik voor het eerst de Franse uitdrukking: 'le der des ders', die letterlijk betekent: de laatste der laatsten. Deze uitdrukking is ontstaan na de Eerste Wereldoorlog, die zo verwoestend was dat mensen wereldwijd hoopten dat het de allerlaatste oorlog zou zijn, "la dernière des dernières guerres". Helaas weten we ondertussen beter. Maar de uitdrukking is sindsdien onderdeel geworden van de algemene taal en wordt gebruikt om de allerlaatste in een willekeurige reeks aan te duiden.

Een lange introductie om aan te geven dat dit mijn allerlaatste Facebook-post is als ambassadeur van Nederland in Frankrijk.

Waarschuwing: bosbranden

Helaas begint die met een waarschuwing. De bosbranden in Frankrijk woeden nog steeds, en het valt te vrezen dat ze nog weken doorgaan. Zoals altijd zijn er gelukkig grote delen van het land waar het (vakantie-)leven gewoon doorgaat. Maar het is wel van belang u van tevoren goed op de hoogte te stellen van de situatie in de gebieden waar u doorheen of naartoe reist. Een doorreis door of afreizen naar het departement Gironde (rondom Bordeaux) wordt op dit moment door de Franse autoriteiten dringend afgeraden. Voor de reizigers die onverhoopt in de problemen geraken, weet dat onze collega's van 24/7 dag en nacht bereikbaar zijn via +31 247 247 247. Mocht het een situatie betreffen waarbij de ambassade u direct van dienst kan zijn, zullen zij u met een ambassademedewerker doorverbinden.

Laatste publieke activiteit in Saint-Omer

Voor mijn laatste publieke activiteit als ambassadeur in Frankrijk pakten we zondagmorgen de trein naar het Noorden. U weet dat we de laatste jaren een heel hechte samenwerking hebben opgebouwd met de grote regio Hauts-de-France. Die betreft allerlei gebieden: economie, landbouw, cultuur en onderwijs, energie. Een centrale figuur daarin is Vice-Président de la Région François Decoster. Hij is een ware duizendpoot, met verantwoordelijkheden op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau. Zo is hij ook burgemeester van het mooie stadje Saint-Omer. In het laatste weekend van juli houden ze daar het 'cortège nautique', een optocht van met (papieren) bloemen versierde boten. Een bezoek daaraan leek me een passend slotakkoord van vier jaar Frankrijk en tegelijk een mooie manier om François te bedanken, die zich enorm heeft ingezet voor de samenwerking met Nederland. Zelf vertrekt hij binnenkort ook: hij wordt de Franse ambassadeur in Nieuw-Zeeland.

Het bleek een beetje thuiskomen te zijn, ook omdat mijn vrouw Bärbel en ik allebei in Brabant en Zeeland zijn opgegroeid. De 'Audomarois' (inwoners van Saint-Omer) weten wat feestvieren is en hebben gastvrijheid hoog in het vaandel staan. De stad telt een aantal prachtige monumenten, waaronder het station, de kathedraal en het theater (zie foto). Hij is het centrum van een waterrijk tuinbouwgebied met allerlei vaarten en sloten die gevoed worden door de rivier de Aa. Toen die in 2024 overstroomde, kon Nederland (mede dankzij de I&W-afdeling van de ambassade) helpen een ramp te voorkomen door het uitlenen van een aantal grote pompen.

De trots van Saint-Omer is de bloemkool die, sinds de spoorweg in de 19de eeuw Saint-Omer bereikte, in de beste Parijse restaurants op de kaart staat. Tegenwoordig gebruikt men Nederlandse zaailingen. De vletten ('bacoves') waarmee normaal de oogst vervoerd wordt, waren zondag de basis van de optocht. Terwijl de mensen in het centrum van Saint-Omer zich in het Picardisch (ook wel Ch'ti genoemd) uitdrukten, spraken de landbouwers in de 'faubourgs' aan het kanaal tot ver in de vorige eeuw de Vlaamse taal. Je komt er nog steeds allerlei bekende woorden en namen tegen.

Het défilé was prachtig, aan de biertafels langs het water hoorden we mooie verhalen. Voorzien van een kleine kopie van het topstuk van het lokale museum (een portret van Elizabeth van der Aa geschilderd door de beroemde Amsterdamse schilder Thomas de Keijser), een mooi boek over het Vlaamse verleden van de stad, de gedenkpenningen van Saint-Omer en de regio Hauts-de-France (een grote eer) en een fles lokale jenever, pakten we 's avonds breed lachend de trein terug naar Parijs.

Terugblik op vier jaar Frankrijk, Andorra en Monaco

De rest van mijn werkweek onthoud ik u dit keer, om iets meer ruimte over te houden voor een kleine terugblik op 4 jaar Frankrijk, Andorra en Monaco. Het was een voorrecht om een volle periode uw ambassadeur in deze drie landen te mogen zijn. Ik geef onmiddellijk toe dat de aandacht voor Andorra en Monaco beperkt is geweest, al zal blijken dat ik er in verhouding tot de omvang van deze landen (samen ongeveer 125.000 inwoners, tegen 67 miljoen in Frankrijk) ruim tijd aan heb besteed. Bijvoorbeeld het bijwonen van het Pauselijk bezoek aan Monaco dit voorjaar was absoluut een van de hoogtepunten.

Ik kwam aan in Frankrijk in zomer 2022, juist na de herverkiezing van president Emmanuel Macron. Omdat zijn stroming geen meerderheid had weten te behalen in de parlementsverkiezing van juni dat jaar, leek het politiek een spannende tijd te worden. Dat is waar gebleken. Ik maakte zes Franse kabinetten mee en vijf premiers. Ook waren er talrijke wisselingen van ministers, onderministers en staatssecretarissen. De tussentijdse verkiezingen van juni 2024 deden het tij niet keren. Ook aan Nederlandse kant veel beweging: ik mocht sinds zomer 2022 bijvoorbeeld 5 ministers van Buitenlandse Zaken dienen. De vele wisselingen aan beide zijden zorgden voor ons als 'go between' tussen regeringen af en toe wel voor uitdagingen. Toch denk ik dat we de opgaande lijn in de bilaterale contacten, waarvan sinds de tweede helft van de jaren tien sprake is, hebben kunnen doortrekken. Het hielp enorm dat ministers-president Rutte, Schoof en Jetten, net als een groot aantal ministers en staatssecretarissen goed de weg naar Parijs wisten te vinden.

Grote momenten waren natuurlijk het staatsbezoek van president Macron aan Nederland in april 2023 en het bezoek van het Koninklijk Paar aan Toulouse in oktober in 2025. Het Pact voor Innovatie en Duurzame Groei dat tijdens het staatsbezoek in Amsterdam werd getekend, werd de basis voor tientallen economische activiteiten rondom sectoren als 'tech' (chips, quantum, AI), agrofood, duurzaam transport en energie, oftewel de pijlers van de Europese economie van morgen. De beslissing om de nieuwe Nederlandse onderzeeboten samen te ontwikkelen en te laten bouwen bij Naval Group, met een flinke bijdrage van de Nederlandse industrie, betekent ook een niet te onderschatten impuls, zowel op economisch als op defensieterrein. Veiligheid is hoe dan ook een heel dominant aandachtsgebied geweest in deze periode. Soms ging het om plechtigheden waarbij we stilstonden bij de gruwelijkheden die nu in Oekraïne en tachtig jaar geleden in ons deel van Europa plaatsvonden, vaak om concrete acties om Europa voor de toekomst veiliger te maken. Ook toekomstgericht is de steeds intensievere samenwerking op het gebied van onderwijs en wetenschappen. Van beroepsonderwijs, via wetenschappelijk onderwijs tot aan vooraanstaande onderzoeksinstituten, we weten elkaar steeds beter te vinden.

Zelf was ik heel blij dat er naast al die politieke en economische contacten, ook een levendige uitwisseling was op cultureel terrein. De Nederlandse wereldster op creatief gebied van dit moment, Iris van Herpen, is lid van ons Atelier Néerlandais en inspireert daarmee ook kunstenaars die nog maar net beginnen. Ze gebruikte de residentie voor haar zomershow (net als overigens Ronald van der Kemp en Peet Dullaert) en had een grote overzichtstentoonstelling in het Musée des Arts Décoratifs. Architecten als Winy Maas en Dikkie Scipio kwamen langs. In het prachtige Collège Néerlandais werd Dudok nog eens belicht. Eindelijk zag ik eens het Van Doesburghuis in Meudon, en de Aubette in Straatsburg. Van Gogh's laatste levensdagen kleurden het Musée d'Orsay. Marc Brusse werd gedecoreerd in het Centre Pompidou. Vivianne Sassen, Marie Cecile Thijs en vele anderen vertegenwoordigden de Nederlands fotografie. Marlène Dumas hangt in het Louvre, het Musée de Montmartre maakte een mooie tentoonstelling over Adya en Otto van Rees. De 'Nederlandse' Matthäus Passion liet een Parijse kerk volstromen, het Rotterdams Philharmonisch en het Concertgebouworkest trokken volle zalen, net als bijvoorbeeld het Nederlands Dans Theater, waar nooit kaartjes genoeg voor zijn. Aimée de Jongh wist het land van de 'bande dessinée' te veroveren. Het was ook heel bijzonder om bij Dave's tachtigste verjaardag in Cinéma Rex te zijn en Herman van Veen aan de Champs Elysées te zien rondspringen. Op diezelfde plek was trouwens ook Rob Kemps te gast. De helemaal hedendaagse muziek van No Plexus, die ik in Straatsburg hoorde, klinkt nog steeds in mijn hoofd. Jan Brokken's vertellingen, begeleid door de cellotonen van Bruch's Kol Nidrei, hielpen ons de oorlog niet te vergeten. Enfin, ik doe nu heel veel mensen tekort die hun gaven met het Franse publiek kwamen delen. De namen hierboven zijn vooral iconen van een hele sector die een belangrijk aandeel heeft in het beeld van Nederland in het buitenland. Met het Atelier Néerlandais en de talrijke projecten die de ambassade ook buiten Parijs ondersteunt, proberen we daar ruggensteun aan te geven.

Het is moeilijker om een iconisch namenlijstje te noemen voor het werk van de collega's die zich op de ambassade bezighouden met het tegengaan van mensensmokkel en georganiseerde criminaliteit, evenals de meer dagelijks contacten tussen politie en justitie van beide landen. Helaas hebben deze afdelingen het nog steeds druk en beperkt het werk zich niet tot kantooruren.

Hetzelfde geldt voor de werkzaamheden van onze consulaire afdeling. Gelukkig zijn er de afgelopen jaren in Frankrijk geen grootschalige rampen gebeurd met vele Nederlandse getroffenen. Wel was bijvoorbeeld het meehelpen met de evacuatie van Nederlanders uit Niger, via Parijs, in augustus 2023 een indringende ervaring. En hoewel er pieken zijn in de zomervakantie en de wintersporttijd, is onze hulpafdeling het hele jaar zeer geconcentreerd bezig met steun aan Nederlanders die in Frankrijk in moeilijkheden komen, met de bijbehorende soms hartverscheurende verhalen.

Op het menselijk vlak zijn er gelukkig ook bemoedigende en optimistisch stemmende gebeurtenissen geweest. Zo was ik erg onder de indruk van mijn ontmoeting met mevrouw Gisèle Pelicot, die de moed had haar proces over grootschalig sexueel misbruik met open deuren te laten plaats vinden. Dankzij haar zullen steeds meer slachtoffers de schaamte van zich afschudden en die last juist bij de daders laten landen. Dat zij, naast onder meer president Zelensky, in Middelburg de Four Freedoms Award kreeg, zal me altijd bij blijven.

En dan was er natuurlijk de sport. De Spelen van zomer 2024 waren in vele opzichten onvergetelijk. De sfeer, de vlekkeloze organisatie en de hulpvaardige politie en vrijwilligers. De waanzinnige prestaties van de Nederlandse teams en individuele athleten, met onder andere de hoogtepunten zoals het goud van de rolstoelbasketbalsters in de Bercy Arena, dat van de 3x3 basketballers op Concorde en dat van Sifan Hassan voor de Dôme des Invalides. En, toegegeven, het zelf lopen van het Olympische marathonparcours tijdens de laatste nacht van de Spelen, zal altijd een van mijn sterkste herinneringen aan Parijs blijven.

Bedankt Frankrijk en Parijs, bedankt superteam van de ambassade (waaronder Berend en Nynke die me bij deze stukjes hielpen) en bedankt geduldige lezers!

Goede zomer en tot ziens,

Jan Versteeg

PS : Mocht u op de hoogte willen blijven van de activiteiten en actualiteiten van de ambassade, dan kan ik u van harte aanbevelen om deze te volgen via de verschillende sociale media kanalen:

Op Facebook voor algemene en consulaire informatie via @ AmbassadePaysBasFrance
Op LinkedIn voor algemene informatie via @Embassy of the Netherlands in France
Op Instagram voor culturele informatie via @culturepaysbas
Het Atelier Néerlandais is te volgen op Instagram via @AtelierNéerlandais