6 maart 2026, de werkweek van onze ambassadeur

Veel leesplezier!

Woelige baren

Toen ik vorige week vrijdagavond de laatste ijverige medewerkers een goed weekend wenste, zei één van hen 'Als het in Iran rustig blijft'. En ze kreeg gelijk, sinds zaterdag is het aangezicht van de wereld opnieuw veranderd. In reactie op de luchtaanvallen van de VS en Israël, vuurt Iran grote aantallen raketten en drones af op doelen in een tiental landen in de regio. In de reacties van de Europese landen, blijkt dat het punt waarover iedereen het eens is: de Iraanse aanvallen zijn ongerechtvaardigd en moeten stoppen. Ook is men eenstemmig in de verwerping van de daden van het tirannieke regime in Teheran, met als meest recente dieptepunt het gewelddadig neerslaan van de betogingen eerder dit jaar, waarbij duizenden slachtoffers vielen. Over andere vragen, met name of de aanvallen van de VS en Israël stroken met het internationale recht, en of die aanvallen uiteindelijk bijdragen aan een betere toekomst voor de regio en voor de Iraanse bevolking, bestaan – zoals u heeft kunnen lezen – verschillende opvattingen.

Veiligheid Nederlanders en militaire steun

De veiligheid van Nederlanders in de regio is voor onze regering natuurlijk een onmiddellijke prioriteit. De telefoon van het contactcentrum van ons ministerie van Buitenlandse Zaken staat sinds vorig weekeinde roodgloeiend om de vragen van duizenden gestrande Nederlanders in het Midden-Oosten te beantwoorden. Ook onze ambassades in die regio draaien op volle toeren.

Zoals u weet, zijn de banden tussen Frankrijk en het Midden-Oosten intensief. Dinsdagavond richtte president President Macron zich tot de Franse bevolking om de ernst van de situatie te benadrukken en duidelijk te maken waar de Franse regering staat. Hij kondigde aan dat het vliegdekschip de Charles de Gaulle naar de Middellandse Zee zal varen om partners in de regio bij te staan en te helpen de vaarroutes die essentieel zijn voor de wereldeconomie te beschermen. Frankrijk heeft gevraagd of het Nederlandse luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen, dat met de Charles de Gaulle in Scandinavië was, het vliegdekschip zijn missie in de Oostelijke Middellandse Zee kon ondersteunen. De Evertsen heeft inmiddels koers gezet naar de Middellandse Zee, in afwachting van een definitief besluit van het Kabinet waar het schip zich het nuttigst kan maken.

Franse kernwapenstrategie

Een dag eerder had president Macron zijn langverwachte speech gehouden over de Europese dimensie van het Franse kernwapen. Die was zorgvuldig in scène gezet, in de grote hal op het Ile Longue bij Brest waar de kernonderzeeërs worden onderhouden. Er zijn momenten waarop symboliek een belangrijke boodschap kan ondersteunen. De aankondiging dat Nederland deel gaat uitmaken van de groep landen waarmee Frankrijk hierover gaat consulteren, kwam natuurlijk niet uit de lucht vallen, er is zeer zorgvuldig over overlegd. Bij een uiterst gevoelig onderwerp als de nucleaire afschrikking tellen niet alleen de daden, maar ook de woorden. Ik kan er hier verder niet te veel over uitweiden, maar wil benadrukken dat het hier gaat om versterkte afschrikking in aanvulling op de blijvende rol van de VS op dit terrein. Donderdagmorgen vroeg had Minister Barrot alle NAVO- en EU-ambassadeurs voor het ontbijt uitgenodigd om toelichting te geven bij de 'nucleaire' speech van de president en daarover vragen te beantwoorden.

Bezoek minister Berendsen

U zult begrijpen dat in deze periode het diplomatieke apparaat opnieuw op volle toeren draait. Op allerlei niveaus vindt overleg plaats, soms heel operationeel, soms eerder over teksten en strategische beslissingen.

Een buitenkans was dat Tom Berendsen, onze nieuwe M (onze interne koosnaam voor 'minister van Buitenlandse Zaken'), op donderdag een kennismakingsbezoek aan zijn Franse tegenvoeter Jean-Noël Barrot bracht. M werd met alle honneurs ontvangen, Frankrijk heeft zichtbaar zin om met het nieuwe Nederlandse kabinet aan de slag te gaan. In de vergulde zalen van de Quai d'Orsay werd meteen stevig de inhoud ingedoken. De ministers begonnen met een gezamenlijke deelname aan een online spoedbijeenkomst van de EU-landen met de landen uit de Golfregio. Ook daarna ging een groot deel van het gesprek over het Midden-Oosten. Erg nuttig, dit politieke gesprek op een moment dat we allemaal voor moeilijke dilemma's staan.

Er was nadrukkelijk ook aandacht voor ons eigen continent. Minister Berendsen deed verslag van zijn recente reis naar Oekraïne, waar de oorlog in alle hevigheid doorgaat. Hij vertelde over de angst die daar bestaat dat de aandacht zich nu naar het Midden-Oosten verlegt. Een derde groot onderwerp was het versterken van Europa's autonomie, zowel economisch als militair. De Minister kon gelukkig ook kort langsgaan op de ambassade om kennis te maken met het hele team. Daarna ging hij door naar het Collège Néerlandais, het Nederlandse huis op de Cité Internationale Universitaire de Paris, om te spreken met een groep Nederlandse en internationale studenten. Er waren rake vragen van de studenten over de geopolitiek, onder andere van twee Oekraïense studentes. Tegen vijven stapte de minister weer in het vliegtuig, op weg naar Berlijn voor een vergelijkbaar bezoek.

Monaco en EU-betrekkingen

Ondertussen gaat het alledaagse werk ook door. Als voorbeeld: mijn week begon met een bijeenkomst voor alle EU-ambassadeurs die net als ik bij het Prinsdom Monaco zijn geaccrediteerd. Omdat het grootste deel van deze ambassadeurs zich in Parijs bevindt, wordt dit soort vergaderingen altijd hier georganiseerd. Eens in de twee jaar schrijven de ambassadeurs een rapport over de stand van zaken in het land, met speciaal oog voor de relatie met de EU. Dit keer was er veel aandacht voor het besluit van Monaco om de besprekingen over associatieakkoord met de EU stop te zetten. Het Prinsdom heeft, om op zich begrijpelijke redenen, een aantal wettelijke regelingen die moeilijk te verenigen zijn met de grondbeginselen van de EU. Denk aan de speciale huisvestingssubsidies voor mensen met Monegaskische nationaliteit. Tussen de EU en Monaco is een tijd lang gezocht naar oplossingen, maar nu is besloten een pauze (van onbepaalde tijd) in te lassen.

Consultaties over Azië en China

Vandaag was ik gastheer van de jaarlijkse consultaties tussen de Franse en Nederlandse directeuren Azië en Oceanië van de ministeries van Buitenlandse Zaken. Ook tussen hen was er genoeg te bespreken. Eerst en vooral de Europese betrekkingen met China. Na een periode waarin we allemaal vooral kansen zagen in de relatie met China, zijn er nu ook serieuze uitdagingen. China is zich in hoog tempo aan het bewapenen en laat er geen twijfel over bestaan dat het zich niet neerlegt bij de onafhankelijkheid van Taiwan. In economisch opzicht probeert China enerzijds zelf zoveel mogelijk onafhankelijk te worden van de rest van de wereld, anderzijds overspoelt het onze markten met hoogwaardige laaggeprijsde industrieproducten. En dan zijn er specifieke kwesties, zoals de strijd om Nexperia. De grote vraag is hoe we tot een wederzijds voordelige relatie met deze wereldmacht komen. De directeuren spraken uiteraard ook over andere snel opkomende economieën in de regio, met India voorop. Ook in geopolitiek opzicht worden zij steeds belangrijker. Dit jaar is samenwerking met Frankrijk extra belangrijk omdat Frankrijk zijn G7-voorzitterschap wil benutten om de tegenstellingen tussen de traditionele grote industrielanden (de G7, dus) en de nieuwe wereldspelers te verkleinen.

Internationale Vrouwendag en vrouwenrechten

Eind van de dag was ik opnieuw te gast bij minister Barrot, dit keer in het kader van de Internationale Vrouwendag a.s. zondag. Barrot had een groot aantal parlementariërs, magistraten, activisten, onderzoekers en advocaten van verschillende landen uitgenodigd om deel te nemen aan een ronde tafel rond het onderwerp "Toegang van vrouwen tot het rechtssysteem: een internationale en Franse prioriteit".

In Nederland zette het vorige Kabinet het feministisch buitenlandbeleid op een lager pitje, hoewel de inzet op vrouwenrechten in het buitenlandbeleid wel in een afgeslankte vorm verder ging. Ik ben benieuwd hoe het nieuwe kabinet dit belangrijke onderwerp zal gaan behandelen.

Volgende week is er eerst de Top over Kernenergie, waar staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat en Groene Groei) voor overkomt. Op woensdag volgt dan premier Rob Jetten, die een kennismakingsbezoek aan president Macron gaat brengen. Ik ga dit weekend proberen van het aangekondigde mooie weer te genieten, ik hoop u ook.

Jan Versteeg