Forum voor Nederlanders in Frankrijk

Châteaux, schulden en slaapkamers: de Franse politieke soap ontrafeld

"De staatskas is leeg door L'État Providence, maar de Folie des grandeurs wereldwijd er niet minder om."

Tijdens de wekelijkse Café Jeudi kwam het werk van de Franse journalist Franz-Olivier Giesbert (FOG) ter sprake. Wie in Frankrijk woont, observeert het politieke speelveld vaak met onbegrip. Twee constanten vallen op: de structurele acceptatie van een begrotingstekort dat in 2026 boven de 5% van het bbp blijft, en de vanzelfsprekendheid waarmee presidentiële affaires de politieke status versterken. Dit vereist het loslaten van het calvinistische referentiekader.

De slaapkamer als staatszaak

In Parijs geldt de wet van de séduction. De Franse kiezer zoekt geen boekhouder, maar een monarque républicain. Bij een dergelijke rol hoort de perceptie van viriliteit. FOG, voormalig hoofdredacteur van Le Nouvel Observateur, Le Figaro en Le Point, documenteert dit uitgebreid. Achter het imago van Jacques Chirac als bierdrinkende levensgenieter ging een rusteloze jager schuil. Binnen de partijgangen van de RPR kreeg hij van zijn minnaressen de bijnaam « trois minutes, douche comprise ». Zijn echtgenote Bernadette noteerde later in haar memoires: « Les femmes, ça lui passait comme ça... »

François Mitterrand institutionaliseerde zijn dubbelleven. Maîtresse Anne Pingeot en dochter Mazarine werden ondergebracht in staatspanden aan de Quai Branly. Om dit geheim te bewaken, zette Mitterrand illegaal de antiterreureenheid van het Élysée in. Dit resulteerde in het beruchte scandale des écoutes, waarbij journalisten en critici structureel werden afgeluisterd.

Toen François Hollande in 2014 door roddelblad Closer werd gefotografeerd op een gehuurde driewielige scooter op weg naar actrice Julie Gayet, werd de rol van zijn persoonlijke lijfwacht gereduceerd tot het bezorgen van croissants. Zijn officiële partner Valérie Trierweiler belandde met een zenuwinzinking in het ziekenhuis, maar het electoraat haalde de schouders op.

De Parijse omertà

Jarenlang hanteerde de Franse pers een strikte scheiding tussen la vie publique en la vie privée. Er gold een herenakkoord: journalisten wisten alles, maar publiceerden niets. Men beschouwde het als vulgair en typisch 'puriteins Angelsaksisch' om een politicus op zijn privéleven te beoordelen. Deze omertà sneuvelde pas met de opkomst van de paparazzi, sociale media en de showbizz-stijl van Nicolas Sarkozy.

Thema	Frankrijk	Nederland
Politiek leiderschap	Monarque républicain, focus op uitstraling en grandeur.	Pragmatische bestuurder, 'primus inter pares' (op de fiets naar het werk).
Privéleven & Schandalen	Strikte scheiding privé/publiek (omertà). Affaires worden gezien als bewijs van viriliteit.	Volledige transparantie. Aftreden bij (de schijn van) morele of communicatieve misstappen.
Rol van de Overheid	L'État Providence (almachtige beschermheer). Bezuinigen is majesteitsschennis.	Boekhouder. Focus op efficiëntie, verantwoording en een sluitende begroting.
Sociaal Overleg	Confrontatiemodel. Hervormingen worden bestreden via la rue (stakingen en blokkades).	Poldermodel. Focus op consensus, polderen en compromissen sluiten.
Begrotingsdiscipline	Structureel tekort getolereerd (boven 5% in 2026). Schulden maken om sociale onrust af te kopen (Fitch Ratings, 2025).	Strikte naleving van begrotingsregels. Focus op Europese normen (max 3%) en tekortreductie.

L'État Providence op de pof

Diezelfde monarchale reflex verklaart de financiële malaise. In Frankrijk fungeert de staat als L'État Providence (de verzorgingsstaat als goddelijke vaderfiguur). Burgers eisen diensten, garanties en een onaantastbare pensioenleeftijd. Bezuinigen geldt niet als financieel beheer, maar als majesteitsschennis.

Presidenten vrezen la rue (de straat). Zodra een regering wil hervormen, leggen vakbonden het openbare leven plat. Om sociale opstanden te bezweren, kiest elke president er uiteindelijk voor om de staatsschuld verder te laten oplopen. Kredietbeoordelaars zoals Fitch Ratings hebben de Franse kredietstatus verlaagd naar A+, maar Parijs blijft lenen om de rust af te kopen.

De rekening voor de resident

Voor Nederlandse expats en huizenbezitters in Frankrijk is deze politieke cultuur niet vrijblijvend. Het gebrek aan structurele hervormingen dwingt de overheid om elders inkomsten te genereren. Discussies over het verhogen van de taxe foncière, verscherping van de vermogensheffing (IFI) en het inperken van expat-regelingen laaien bij elke begrotingsronde op. Indirect betaalt de buitenlandse inwoner mee aan de instandhouding van de republiek.

Bronmateriaal

Voor een feitelijke analyse van de Franse politieke cultuur is het drieluik Histoire intime de la Vᵉ République van Franz-Olivier Giesbert (Gallimard: Le Sursaut, La Belle Époque, Tragédie française) referentiemateriaal. De reeks is niet in het Nederlands vertaald.

Idee afkomstig van Café Jeudi. Research: AI. Teksten: Anton. Spellcheck: AI. Controle: Anton. Opmaak: AI.

_____________________________

☑️ Beste plaatser van dit bericht,

fijn dat je gebruik maakt van dit forum. Doe alsjeblieft mee met de discussie die volgt op je bericht! Reageer zelf op de reacties die anderen geven. Dat mag ook best een bedankje zijn.

_____________________________

Rubrieken,

Klik hieronder voor meer berichten in dezelfde rubriek.

20260912, Korte Verhalen, Overheid

< Vorige bijdrage

Reactie van Rob van der Meulen gisteren: Gezien deze Parijse couleur locale, en die in graniet gehouwen Franse cultuur, die met wat eenvoudige financiële testjes meteen in het Franse DNA van iedere citoyen of citoyenne aantoonbaar is, kan er ook wel een aardige anecdote tegen aan. Nee, niet weer terug naar die gedenkwaardige speech in september 1969 van premier Chaban-Delmas.

Wederom naar Parijs, vroeg in de ochtend. Paris s'éveille....Naar doorgaans goed ingelichte bronnen wisten te vermelden haasten koeriers en motorrijders van de ministeries en het Élysée zich op dinsdagavond laat (de avond voor de verschijning van *Le Canard enchaîné*) of heel vroeg op woensdagochtend om de allereerste gedrukte exemplaren te kopen of op te halen. Waarom zo vroeg al uit de veren, nog net een slokje koffie kunnen nemen en een hap uit een verse croissant? Nieuwsgierigheid met een politiek belang, wat hebben die rot jongens en meisjes nu weer te melden over wat maar beter buiten de openbaarheid kan blijven? De Franse tv en radio waren toen nog een staatsaangelegenheid, dus dedicated followers van de politieke wil hogerop. De ministers en de president wilden onmiddellijk weten of de krant compromitterende onthullingen of een te rake, onthullende karikatuur over hen bevatte. Dan kon hij/zij en de hofhouding om hen heen al een antwoord in elkaar schroeven. voordat de rest van Frankrijk pienter uit de oogjes begon te kijken.

Kortom, een race tegen de klok direct bij de drukkerij of bij de eerste Parijse nachtafleverpunten. Je ziet ze daar al staan, die motorrijders, chauffeurs van al die ministeries in het nog grauwe eerste ochtendlicht. Ze kennen elkaar al langer dan vandaag, roken een sigaretje, babbelen wat met elkaar, wisselende nieuwste bruits de corridor met elkaar uit, want ze weten meer dan het gemiddelde deparlementslid, wachten op het moment suprême. Terug naar de ministeries, vol gas, wie weet de blauwe zwaailichten en sirenes aan...opzij, opzij, wij dienen het lands belang.

Toch even overschakelen naar een andere versnelling, er is zo veel over geschreven, iedereen zou heel veel kunnen weten, en toch: het geloof, het verlangen naar sprookjes is sterker dan wat in het Engelse taalgebied wordt aangeduid als "reality testing". Bezuinigen, austérité? Dat is de potitieke kerk vele malen erger dan vloeken in een echte kerk. On verra.....

En dan nog een snelle greep uit de werkelijk grote stroom aan boeken die nog steeds gretig aftrek vinden, en toch....Telkens in verkiezingstijd worden bekende messen weer geslepen, iets andere affiches, dat wel, maar toch telkens een déja vu gevoel.

Vanaf de zeventiger jaren al bekend in Parijs, want ook in het Frans verkrijgbaar.

Reactie van Jacques van HOUT gisteren: Een Netflix abonnemen komt niet aan de enkels van de anecdoten in de Franse politiek. Het is iedere dag smullen. In de USA hebben ze alleen Trump om zich druk om te makenen ook maar voor een bepaalde tijd. Hier is cultureel erfgoed. Maar dit is ookinteressant : https://www.donneesmondiales.com/comparaison-pays.php?country1=NLD&... Dan zie je de verschillen beter (op sociaal-economies gebied onder andere) tussen de 2 landen ; vaak minder groot dan je denkt, op de staatsschuld en het aantal ziekenhuisbedden na.

Reactie van Rob van der Meulen gisteren: Ook nog wel een aardige, het boek "Ontredderde Republiek" van Mia Doornaert, met soepele pen geschreven, makkelijker dan die OESO studies.

Een zeer korte samenvatting van wat Franse presidenten geacht worden te doen. Een paar citaten uit een artikeltje in de Volkskrant over de beroemdste scooter van Frankrijk. een driewielige Piaggio MP3 uit 2009. Waarop hij zich door een lijfwacht naar zijn minnares de Franse actrice Julie Gayet liet vervoeren. Nadat hij eerder al gehad gebroken met Ségolène Royal werd zijn nieuwe partner Valérie Trierweiler dit toch wel iets te veel toen ze dat uit het roddelblad "Closer" had mogen vernemen. Ze stortte in en na een paar dagen verblijf in het ziekenhuis kon ze nog enige tijd onderdak vinden in het presidentiële verblijf bij Versailles.

Dagwaarde van die scooter ongeveer 1.300 euro. Werd voor 25 duizend euro verkocht aan een automuseum in Jallais, in de buurt van Angers. Onderdeel geworden van la mémoire collective van de Fransen en daarmee rijp voor museale waardigheid, nu onderdeel geworden du patrimoine français.

De Volkskrant vervolgt dan met deze passage: " De Fransen namen Hollande zijn overspel niet kwalijk. Integendeel, hij werd er een ‘echte’ president door, net als zijn voorgangers Chirac en Mitterrand, die er een reeks minnaressen op na hadden gehouden. Maar dat hij zich als een schooljongen achterop een scooter had laten vervoeren, paste absoluut niet bij de statuur van een Franse president. Het versterkte zijn sullige imago. Uiteindelijk werd hij zo impopulair dat hij zich in 2017 niet eens meer herkiesbaar stelde."

Reactie van Peter Jan 20 uur geleden: Hier is de trilogie waarover we spraken in de Brasserie afgelopen donderdag. Tweeduizend pagina's moderne Franse geschiedenis aan de hand van alle presidenten van de Ve republiek. Franz-Olivier Giesbert is een journalist, schrijver van diverse romans ook en met een geweldige literaire bagage. Begon bij Le Nouvel Observateur om daar uiteindelijk hoofdredacteur te worden. Is in zijn periode ook een aantal jaren correspondent in de VS geweest. De overstap naar Le Figaro heeft menigeen verrast, maar die krant had destijds (eind jaren 80) een stevige vernieuwingsdrang nodig. Daarna werd hij in 2000 hoofdredacteur van Le Point. Ikzelf lees deze drie informatiebronnen graag.

Ik heb Giesbers ooit als gast in mijn chambre d'hôtes gehad, samen met Jean Daniel, mede oprichter van de Nouvel Obs. De laatste al stokoud, ver in de tachtig, maar ik herinner mij nog goed de gesprekken aan de ontbijttafel of bij de apéro waarbij de Franse politiek uiteraard en doorlopend aan de orde was. Tijdperk Chirac, tweede en vooral zeer rustige ambtsperiode.

Hoewel ik al bijna 25 jaar in Frankrijk woon, veel lees en dacht goed geïnformeerd te zijn, heeft de serie mij heel veel geleerd over het functioneren van de Franse politiek en als afgeleiden daarvan het denken van de gemiddelde Fransman. Vadertje staat om het in het Nederlands te zeggen die overal voor zorgt van de wieg tot het graf vindt zijn oorsprong al bij De Gaulle, die een failliete boedel aantrof en in eerste instantie stevig saneerde. Hoewel economisch niet sterk onderlegd, werden vanaf eind jaren vijftig de basis gelegd voor de industrie, inclusief nucleaire en was er werk voor iedereen. Mei 68 heeft de generaal niet zien aankomen, hij is zelfs even "weggeweest" om raad en steun te vinden bij een in Duitsland werkzame Franse generaal.

De intriges van de Franse politiek, het gemak waarmee mensen worden gemaakt en gebroken, heeft mij verbaasd. Moi, le grand innocent? Ook De Gaulle die toch meestal als een soort heilige wordt beschouwd had zeker geen schone handen. Tout pour la partie en de eigen glorie...

In het tweede deel van de trilogie komen steeds meer eigen ervaringen en waarneming van Giesbers aan bod. Hij sprak on- en off the record met alle presidenten vanaf Giscard en vooral met Mitterand had hij heel vroeg intens contact. Vergezelde hem vaak op de vele bezoeken in het land. Mitterand wordt vaak sfinx genoemd. Dat onderschrijven heel veel pagina's in de boeken.

Oplopende tekorten, vrijwel nooit een vermindering van de uitgaven en de schuld: vandaag de dag zien we waar dit toe heeft geleid. Geen keuzes maken, het volk kalm houden en in geval van revolutie, zoals 8 jaar geleden met de gilets jaune, trekken we het ongedekte chequeboek.

In vond de reeks erg interessant en leerzaam omdat het doorspekt is met eigen ervaringen. Giesbers heeft zijn hele leven al een dagboek bijgehouden. Eigen ervaringen vooral van ontmoetingen met schrijvers, intellectuelen doorspekt met de grote gebeurtenissen die iedereen hebben geraakt.

Ik heb inmiddels een stapel nieuwe boeken via Momox aangeschaft. Boeken waar Giesbers vaak aan refereert en die mijn kennis van Frankrijk verder zullen vergroten.

Reactie van Peter Jan 20 uur geleden

Reactie van Rob van der Meulen 19 uur geleden: Peter Jan, wat Charles de Gaulle betreft, ik ben bang dat ik niet helemaal mee kan gaan met je typering: " Tout pour la parti en de eigen glorie". En zelfs niet met de titel die Henk Wesseling meegaf aan zijn boek" De man die nee zei." Eerder zou ik zeggen: "De Gaulle: Tout pour la France".

Wanneer je de interviews terugleest met Jean la Couture, later redacteur internationale aangelegenheden bij Lemonde, dan valt één ding op: hij begon als rechtgeaarde linkse journalist met de nodige scepsis, die oude rechtse, katholieke generaal, 1968.....Om uiteindelijk haast op te biechten dat hij al onderzoekende en schrijvende steeds meer begon te begrijpen van de complexe persoonlijkheid van de Gaulle en daar zelfs wat bewondering voor begon te krijgen. Een slotopmerking in een van die interviews was: dat schrijven van die triologie over de Gaulle was als een lange bergbeklimming. Op een gegeven moment denk je dat je de top hebt bereikt, en dan sta je daar, alleen maar om te zien dat er nog niet bent. Voor een intellectueel van de Rive Gauche niet iets dat je makkelijk over de lippen krijgt.

En dat zegt toch wat over Jean la Couture die voortreffelijk gedocumenteerd, een wetenschapper waardig, en toch leesbaar een indrukwekkend aantal biografiën op zijn naam heeft staan. Dit zijn ze: Ho Chi Minh, Nasser, Léon Blum, De Gaulle, François Mauriac, Pierre Mendès France, Mitterrand, Montesquieu, Montaigne, Malraux, Germaine Tillion, Champollion, Jacques Rivière, Stendhal en Kennedy.

Genoeg woorden, hoewel, die blijven inclusief films aan de lopende band geproduceerd worden, op naar de plaatjes. Inclusief een grappige croquis die Jean la Couture een keer in 1985 tekende als dédicace voor een bevriend echtpaar, in deel 2 "Le Politque".

Reactie van Peter Jan 17 uur geleden: Ik heb het boek van Wesseling ook gelezen, maar miste toch wel de kritiek op De Gaulles handelen in Algerije bijvoorbeeld, waarbij hij van alles toezegde en anders handelde. Ook in het binnenland was het minder koek en ei dan ik bij Wesseling had gelezen. En zijn tientallen boeken over De Gaulle geschreven, sommige in adoratie andere kritisch. Bijna zestig jaar na zijn dood verschijnt nog steeds interessant werk.

Ik zie nu dat ik een typo heb gemaakt: tout pour la patrie (niet partie) en de eigen glorie.

Ik ben intussen begonnen in Une Jeunesse Française, over de jonge Mitterrand.

Reactie van Peter Jan 16 uur geleden: Op de kiek met de maarschalk van Vichy. Foto is pas laat opgedoken, namelijk in 1994. Rechts op de foto de jonge Mitterrand.

Reactie van Rob van der Meulen 16 uur geleden: Peter Jan, je doelt op de bekende dubbelzinnige uitspraak van Charles de Gaulle Je vous ai compris ! >> op dat balkon daar in Algiers, 4 juni 1958. De aldaar op het plein verzamelde pieds-noirs juichen en applaudiseren...In de officiële tekst van zijn discours is dat de allereerste zinsnede. De rest van dat verhaal biedt echter ook meer dan genoeg aanknopingspunten voor een andere interpretatie.

Une promesse non tenue of een doordachte zet op het politieke schaakbord om later de weg vrij te kunnen maken voor onderhandelingen? In het grootste geheim, onder de paraplu van de Zwitserse diplomatiek in Evian-les-Bains, met de Algerijnse onafhankelijkheidsbeweging FLN (Front de Libération Nationale). Handtekeningen op 18 maart 1962, einde Algerijnse oorlog.

Alleen al de reeks aanslagen op zijn leven geeft al aan dat niet iedereen vrede had met die uitkomst...

Boeken, adoratie of kritisch? Jean la Couture koos een middenweg, kompaskoers richting neutraal, feiten verzamelend.

Reactie van Peter Jan 15 uur geleden: De recente geschiedenis, zeker opgehangen aan een persoon als de president van Frankrijk is zeer interessant voor de liefhebber. Ik doelde ook op een reeks generaals die destijds werden ingezet als "pionnen" en in een aantal gevallen dat met de dood hebben moeten bekopen.

Ook de presidenten daarna hadden nogal wat bloed aan de handen. Het bekendste is natuurlijk de Rainbow Worrier, tot zinken gebracht omdat Green Peace de kernproeven voor de voeten liep.

Je reactie hieronder, dit zijn de huisregels.