NEDERLANDERS.FR

Hét netwerk van, voor en door Nederlandstaligen in Frankrijk - Zegt het voort !

Geheim dagboek van een timmerman onder de parketvloer van Château de Picomtal, deel 2


Joachim ging al vroeg van school om een vak te leren. Net als zijn vader werd hij timmerman, maar hij bekwaamde zich vooral in het leggen van parketvloeren. Daarin verkreeg hij al snel een goede naam. "Ik begon in 1858, toen ik 15 jaar oud was, voor de heer Berthe Père (oud-burgemeester van Les Crottes) te werken, die mij alleen wat meubels en hekken liet maken."

Hij beschreef niet alleen zijn leven en zijn gedachten, maar hij gaf zijn toekomstige collega ook levenslessen: "Gezegende sterveling [...] wees wijzer dan ik van m'n 15e tot 25e jaar, ik leefde alleen van de liefde en de eau de vie, deed weinig en gaf veel geld uit. Ik leefde als een minstreel." Hij was ook daadwerkelijk een minstreel, die tijdens feesten en partijen zijn gezang begeleidde op de viool: "Ik verlang terug naar die tijd waarin ik zulke mooie dagen heb doorgebracht als de sterkste vioolspeler van Gap tot Briançon, iedereen zal je over mij vertellen." Hij brak als minstreel natuurlijk ook veel vrouwenharten. Zo beschrijft hij de verhouding die hij had met de 16-jarige vrouw van een wethouder, wetende dat zijn geschriften pas lang na zijn dood zouden worden ontdekt. Voor zijn eigen huwelijk koos hij echter een vrouw, die maagd was, "18 jaar oud, eenvoudig en bescheiden, die nog nooit een "pine" heeft gezien voordat ze met mij trouwde."


 

Als advies aan de volgende timmerman die in de verre toekomst met het vernieuwen van de parketvloer zal worden belast, vervolgt hij: "Ami, als je het werk goed wilt doen, zorg dan dat je goed wordt betaald. Neem geen genoegen zoals ik met 0,60 franc per vierkante meter. Ami werk niet zo hard, je hebt ook een pauze nodig. Zorg dat je betaald wordt naar je kunnen." Maar op een andere plank schrijft hij: "Martin Joachim heeft in augustus 1880 het parket gelegd voor 0,75 franc per vierkante meter voor de heer Roman, oud-advocaat".

De werkdag is lang, gemiddeld 13 uur en 's zomers van 5 uur 's morgens tot 10 uur 's avonds, oftewel 17 uur, voor een inkomen dat hij schat op 4 frank per dag. Het kostte hem ongeveer twee uur om een vierkante meter parket te leggen. "Ik laat u deze dag 3 september 1881 achter en wens u meer te verdienen dan ik in dit kasteel. Ik heb 22 jaar gewerkt en geen cent op zak, werken voor 4 franc per dag en 3 franc per dag om van te leven." (Met een inkomen van vier frank per dag behoorde hij destijds tot de best betaalde arbeidskrachten, met name op het platteland.)

Hij werkte bovendien tegelijkertijd voor meer klanten, onder andere voor een arts in Marseille. Daarnaast was hij, zoals velen in die tijd op het platteland, ook boer en hij had grond in eigendom. Hoeveel grond hij bezat, vermeldt hij niet.

Hij wilde voor het nageslacht een spoor achterlaten van zijn bestaan, maar ook van alles wat hem bezighield. Dat waren in ieder geval niet zijn vier kinderen, aan wie hij geen woord wijdt. Ze werden geboren tussen 1871 en 1877. Hij heeft het ook nauwelijks over zijn broers en zusters: "Een zus met een houten been, 32 jaar oud, getrouwd met een gekke caféhouder in Embrun: dat is wat er over is van mijn twaalf broers (en zusters)". (Dat houten been had zijn zuster trouwens opgelopen, toen ze het advies van pastoor-arts Lagier opvolgde om koeienvlaai op haar open beenwond te leggen. Na enkele weken moest het been worden geamputeerd...)


 

Des te meer aandacht schenkt hij aan zijn vader en aan zijn vrouw. Over zijn vader: "In 1850 had mijn vader discussies met de mensen uit de streek. Daarom besloot hij het beroep van timmerman eraan te geven om 20 jaar lang bakstenen te maken" en "Martin Jean Joseph werkte hier van 1838 tot 1878. Hij stierf in 1878 op 60-jarige leeftijd. Hij stierf als een beklagenswaardige en onvermogende man." Joachim houdt de priester verantwoordelijk is voor de dood van zijn vader. Later, in 1884, schreef hij een brief aan de prefect waarin hij vroeg om ontslag of overplaatsing van de pastoor Lagier. Dit verzoek werd ondersteund door de handtekeningen van vierentwintig andere parochianen, waaruit blijkt dat Lagier bepaald niet geliefd was in Les Crottes. Hij werd dan ook overgeplaatst naar een parochie ver van Les Crottes.

Over zijn vrouw, Marie Virginie Antoinette Robert, de dochter van oud-gemeentesecretaris Robert van Les Crottes, vertelt hij dat hoewel het een huwelijk "uit genegenheid" betrof, de huwelijkse staat hem niet veel geluk bracht. Haar ouders zagen hem niet zitten als schoonzoon, omdat hij "slechts" een timmerman was: "Dit huwelijk van genegenheid bracht me geen geluk omdat deze ouders altijd mijn vijanden waren" en "Ami lecteur wanneer je een vrouw neemt, vraag dan naar haar opleiding en vraag niet naar de grootte van de bruidsschat".

Joachim kon goed opschieten met kasteelheer, al bestonden er tussen hen grote verschillen van levensopvatting: Joseph Roman was een royalist en een overtuigd katholiek, terwijl Joachim een republikein in hart en nieren was en fel gekant tegen de bevoogding door de geestelijkheid. Ze scheelden slechts een paar jaar en discusieerden samen veel. Beiden hadden ze grote belangstelling voor de geschiedenis van de streek. Joseph Roman (geboren in Gap in 1840) heeft er zelfs verschillende boeken over geschreven.


 

Joseph Roman, die graag tekende, liet Joachim zelfs af en toe enkele van zijn schetsen zien. Maar hun verhouding bleef die tussen werkman en opdrachtgever: "Mr. Roman komt uit Briançon en zal op me mopperen, omdat ik de vloer niet af heb". Joachim verzucht dan ook: "O seigneur, die in het kasteel woont, veracht de werkman niet". Hij beschrijft de kasteelheer als een aardige man, die echter teveel tijd heeft en vrouwelijke maniertjes vertoont, doordat hij is opgevoed en teveel verwend door een alleenstaande tante.

Toen Joseph Roman het kasteel kocht, was hij nog vrijgezel en op 40-jarige leeftijd scheen hij Joachim niet veel haast te maken om een vrouw te vinden. Zijn moeder en zijn jongste broer trokken bij hem in op het kasteel. Dat gaf aanleiding tot verschillende ruzies, waarvan Joachim getuige was. In 1881 trouwde Joseph Roman eindelijk met de schilderes Isabelle Reynaud, uit welk huwelijk vijf kinderen werden geboren. Na het huwelijk verhuisde de moeder naar Sisteron (departement Alpes-de-Haute-Provence). De jongste broer werd weggestuurd naar zijn moeder, nadat hij de hond van Joseph Roman had gewurgd.


 

Joachim deed in zijn vrije tijd niets liever dan mensen bij zich thuis uitnodigen voor een glas of een maaltijd, waarbij hij weer net als vroeger optrad als minstreel. Ook luisterde hij graag feesten op met vioolspel en gezang, wat hem tevens een bijverdienste opleverde. Toen hij in 1880 mensen te gast had op St. Laurent (10 augustus) bracht hem dat in conflict met de pastoor Lagier van Les Crottes, die de volgende zondag een lange preek hield over het liederlijke gedrag van sommige parochianen: "Gisteren op St. Laurent ging alles goed. Robert de Barratier en zijn vrouw aten bij mij thuis en ik speelde om 10 uur 's avonds nog viool." "Ik kom u vandaag, 23 augustus 1880, vertellen dat onze pastoor Lagier gisteren een preek heeft gehouden over het bal dat ik afgelopen zondag op St Laurent heb gegeven, waarover ik me vanmorgen bij Mr. Roman heb beklaagd."

Joachim besteedt ook veel aandacht aan de politieke situatie in de streek. Hij heeft nogal wat kritiek op de notabelen, vooral wanneer ze hun positie misbruiken om zich te verrijken. Sommige gemeenteraadsleden kunnen niet eens lezen en schrijven, schrijft hij op een van de parketdelen. Ook besteedt hij veel aandacht aan de aanleg van de nieuwe spoorweg, waarmee men in 1879 begon en die in 1881 in gebruik werd genomen. Voor de aanleg werden zo'n 4500 arbeidskrachten uit het naburige Piemonte (Italië) gehaald.

Sinds de bouw van het kasteel tussen de 13e en 16e eeuw heeft het uiteraard veel verschillende eigenaars gekend. Momenteel wordt het door het frans-amerikaanse echtpaar uitgebaat als hotel. Zie de Engelstalige website van het château (ook in het Frans).

Bronnen: Cairn.info, Wikipedia.org (château de Picomtal), Wikipedia.org (Joachim Martin) en CurieusesHistoires.net


Weergaven: 788

Rubrieken,

(klik hieronder voor meer berichten in dezelfde rubriek)

20201014, Korte Verhalen, Kunst en Cultuur

Reactie van Rob van der Meulen op 14 Oktober 2020 op 12.31

Theodora, wat een leuk verhaal! Het moet tientallen jaren geleden zijn geweest dat ik een onopvallend berichtje in de krant las, zal het Parool zijn geweest. Over een renovatie aan één van de Amsterdamse grachten van een 17e eeuws pand. Bij het verwijderen van loodwerk bij het dak kwam een brief te voorschijn van een ambachtsman die zich voorstelde, met wie hij getrouwd was, hoeveel hij verdiende, hoeveel een brood kostte. Plotseling een andere kijk op de gescheidenis dan jaartallen van oorlogen en wanneer welke keizer, koning, admiraal, hertog of graaf nu precies leefde. De geschiedenis van de gewone man in de schijnwerpers.

Ik kwam er toen pas achter dat een Nederlandse historicus, Van Deursen, dat al veel systematischer had gedaan in zijn boek: "Mensen van klein vermogen". Toch eens kijken wat er in de Franse geschiedschrijving is terug te vinden aan een soortgelijke insteek. Boeken genoeg over Lodewijk XIV, Napoleon, De Gaulle en allerlei andere grote namen, nu de gewone man nog.

Reactie van Idzo Jansen op 14 Oktober 2020 op 12.57

Theodora twee vragen:

*wat was de totaaloppervlakte van de vloer(en)?

* wanneer volgt deel 3?

Reactie van Barbara Dumont op 14 Oktober 2020 op 14.08
Nogmaals echt geweldig. Hartelijk bedankt Théodora ik ga nu het boek kopen over die vloer.
Reactie van Theodora Besse op 14 Oktober 2020 op 14.19


Rob, ja dat zijn altijd bijzonder interessante vondsten. Ook Joachim Martin vertelt wat hij in zijn pauzes nuttigt en hij noteert zorgvuldig de prijs ervan:

"Vriend ik heb net gegeten (God wat een diner) 2 borden soep, wijn à 60 f per hecto, brood à 50 ctm per kg. Aardappelen 12 f per 100 kg; walnootolie 1,10 f per pond. Vlees 1,80 per kg. Hoe wil je leven?".

Ik heb met mijn artikelen de aandacht willen vestigen op deze vondst in het mooie middeleeuwse Château de Picomtal. Daarbij heb ik de voor mij meest frappante delen eruit gelicht. Het is namelijk ondoenlijk om in het kader van dit forum al het geschrevene, bestaande uit 72 onderdelen en 4000 woorden te vermelden en te becommentariëren. Ik heb onderaan deel 2 mijn bronnen genoemd. Het is aan de lezer die er iets meer van wil weten, om deze te raadplegen, zonodig met behulp van DeepLTranslator. Vooral het artikel van professor Boudon in Cairn.info, die er een studie aan heeft gewijd, geeft veel meer informatie. En natuurlijk zijn boek, dat voor €24 verkrijgbaar is bij Amazon, maar dat mij (al bladerend door het boek op Amazon) de indruk gaf dat het niet heel veel meer interessants bevat dan het artikel.

Volgens Boudon is het trouwens heel goed mogelijk dat Joachim op andere plaatsen waar hij werkte, hetzelfde heeft toegepast, maar daarvan is tot op heden niets teruggevonden.

Idzo, ik heb geen idee van de oppervlakte van de vloeren die Joachim moest vernieuwen. Waarom wil je dat weten? Het gaat toch om de inhoud van wat Joachim over de tijd van toen heeft geschreven? En er komt dus geen deel 3. Lees het artikel maar van professor Boudon, leuk!

Reactie van Idzo Jansen op 14 Oktober 2020 op 20.14

Ach Theodora ik vond het zo'n leuk verhaal , dat ik hoopte nog een vervolg hierop te kunnen verwachten. En ja dan is het toch  begrijpelijk dat ik nieuwsgierig  ben  naar de vloeroppervlakte in relatie tot de omvang van dit oeuvre.

Verder was het  mij even ontgaan dat een heuse professor het kladschrift van timmerman Joachim had weten te ontcijferen. Ik ga diens artikel ook eens lezen. Dank voor de verdere info.

Reactie van Susan op 14 Oktober 2020 op 22.34

Een geweldig verhaal en een inkijk in het leven van de gewone mens in die tijd echt Super.

Reactie van Roel op 14 Oktober 2020 op 23.42

Hartstikke leuk verhaal, bedankt Joachim en Theodora!

Reactie van Peter Jan op 15 Oktober 2020 op 10.42

Dit maakt mijn dag , die begon met allerlei narigheid en onwillende artisans (allemaal teveel hooi op de vork), weer helemaal goed. Merci Theodora en natuurlijk Joachim voor deze leuke bijdrage. 

Reactie van Berke Cretier op 15 Oktober 2020 op 13.38

Heerlijk verhaal, interessant en ook Casanova-achtig :)

Reactie van Wim van Bakel op 15 Oktober 2020 op 21.30
Mijn welgemeende dank voor deze twee stukjes. Heb er echt heel erg van genoten.

Hieronder is plaats voor een reactie

  • Blijf bij het onderwerp.
  • Wees constructief en vriendelijk.
  • Uw kennis en ervaring worden op prijs gesteld.

Onze huisregels ...

Bent u de plaatser van dit bericht? Reageer dan ajb op de gegeven reacties en adviezen.

Je moet lid zijn van NEDERLANDERS.FR om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van NEDERLANDERS.FR

WELKOM BIJ ONS FORUM

  * = inloggen nodig

GESELECTEERD

© 2020   Gemaakt door: Anton Noë, beheerder en gastheer.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Privacybeleid  |  Algemene voorwaarden

Anton Noë ... google.com, pub-1033432903517354, DIRECT, f08c47fec0942fa0