NEDERLANDERS.FR

Hét netwerk van, voor en door Nederlandstaligen in Frankrijk

Het verhaal achter de naam (11) : Aigurande, Ingrandes, Eygurande...

In de Franse geschiedenis zijn er nogal wat grenzen verlegd of verdwenen. Soms laat een verdwenen grens een spoor na in de naam van een plaats die aan de grens lag – zonder dat er per se een speciale functie zoals een grenspost aan die plaats verbonden was.

Het Keltische woord randa, dat ‘grens’ of ‘limiet’ betekent, heeft in de samenstelling *equoranda veel succes gehad als plaatsnaam. Wat het eerste gedeelte precies betekent, daarover bestaat veel discussie. Is het een afleiding van het Latijnse equus, en heeft het dus iets met paarden te maken, bijvoorbeeld de plek waar je je paarden kon stallen of van paarden kon wisselen op een lange reis? Heeft het eerder met het Latijnse aqua te maken of het Gallische equa, die allebei water betekenen, en is het dus een grens bij een rivier of een waterloop? Of is het een ‘juiste, eerlijke’ grens, van aequa, een grens die door een verdrag is overeengekomen? Die discussie is nog gaande. Omdat de grenzen tussen Gallische stammen vaak natuurlijke grenzen waren, ligt de betekenis ‘water’ het meeste voor de hand. Veel plaatsen uit deze namenreeks liggen inderdaad aan een rivier(tje) – maar dat geldt voor veel dorpen en steden. Wat zeker is, is dat deze plaatsen altijd op een grens tussen twee Gallische stammen liggen, vaak aan een oude weg of Romeinse heerbaan.

Er bestaat een mooi bewijs dat de plaatsnamen op basis van *equoranda inderdaad op grenzen duiden. Een van de oudste naamsvormen van de plaats Ingrandes (Indre) is Fines, ‘grens’, vermeld op de kaart van Peutinger, een kopie van een Romeinse routekaart uit de vierde eeuw. Ook Ingrandes-de-Touraine (Indre-et-Loire) en Ingrandes (Maine-et-Loire), beide aan de Loire, vormen de markering van een grens, ten oosten en ten westen van het gebied waar de Andecaves woonden, een volksstam die zijn naam heeft gegeven aan Angers en aan de Anjou. De eerste plaats geeft de oostelijke grens aan met de Turones (Tours), de tweede de westelijke grens met de Namnetes (Nantes). Later werd dit de grens tussen Frankrijk en Bretagne en in de Franse Revolutie kwam hier de grens tussen de Maine-et-Loire et de Loire-Atlantique te liggen. In 2016 is de feitelijke grens tussen Maine-et-Loire en Loire-Atlantique naar het westen opgeschoven, toen de fusiegemeente Ingrandes-le-Fresne-sur-Loire in haar geheel bij de Maine-et-Loire kwam. Slechts de naam Ingrandes herinnert nog aan deze eeuwenoude grens.

Nog wat voorbeelden. Ingrannes in de Loiret, in 900 vermeld als Ingrana, ligt aan de Romeinse baan van Orléans naar Sens, op de plek waar het gebied van de Senones overging in dat van de Carnutes. Ook het Normandische Yvrandes (Orne) scheidde twee volksstammen en Ingrandes (Vienne) ten noorden van Châtellerault herinnert aan de grens tussen Turones en Pictavi. Ook Ygrande (Allier) en Iguerande (Saône-et-Loire) aan de Loire hebben dezelfde oorsprong. Onder invloed van het Noord-Occitaans komen we vormen tegen als Aigurande (Indre) en Eygurande (Corrèze). Bij Eygurande in Eygurande-et-Gardedeuil (24) is wel een klein riviertje, maar de plaats ligt vooral in het uitgestrekte bos van de Double, een duidelijke natuurlijke grens.

Zo hebben oude verdwenen grenzen sporen achtergelaten in de Franse toponymie - en dit zijn slechts enkele voorbeelden.

Weergaven: 216

Rubrieken,klik voor meer berichten in dezelfde rubriek

20190621, Korte Verhalen, Kunst en Cultuur

Reactie van Rob LA LAU op 22 Juni 2019 op 23.37

Dag Jeroen,

Wat interessant.
Ik ben nog maar net lid van deze site, dus ik kende je stukjes niet, maar na deze heb ik ook direct de andere 10 verhalen-achter-de-namen gelezen.

En toen dacht ik Misschien kan Jeroen me helpen...
Ik vraag me al een hele tijd af waar het achtervoegsel ac in plaatsnamen voor staat: Bergerac, Cognac, Aurillac, Figeac, Bouillac, Loudéac; en ik zou zo nog regels lang door kunnen gaan (Monaco?). Ik heb geprobeerd op internet te zoeken, maar niets kunnen vinden. En ik heb het aan verschillende mensen gevraagd, maar evenveel onduidelijke of ontwijkende antwoorden gekregen. Kun jij misschien iets met die vraag?

Ik betaal je terug met een weetje dat je ongetwijfeld al kent, maar in ieder geval nog niet hier vermeld hebt.
Frankrijk kent verschillende plaatsen met de naam Saint Etienne; zelf woonde ik tot voorkort in Saint-Etienne-de-Montluc. En de inwoners van al deze plaatsen worden Stéphanois genoemd, wat op het eerste oog heel raar lijkt. Maar als je weet dat Etienne en Stéphane allebei afstammen van de Griekse naam Estefanos, is het niet meer zo heel raar dat alle inwoners van alle plaatsen met de naam Saint Etienne in Frankrijk Stéphanois genoemd worden.

Alvast bedankt!

Groeten,
  Rob

Reactie van Jeroen Sweijen op 24 Juni 2019 op 11.57

Beste Rob,

Ik heb al vaak de vraag gekregen of voorbij zien komen waar inderdaad die vele -ac's vandaan komen. Het verwonderlijke is dat men zich dat wel over de massa's namen op -ac afvraagt, maar niet over de vele dorpsnamen op -é in het westen of op -y in Normandië en rondom Parijs. Toch hebben die allemaal een vergelijkbare herkomst, die niet in enkele regels samen te vatten is. Ik zal er mijn volgende 'verhaal achter de naam' aan weiden, goed idee. Het komt er dus aan!

Fijne middag, - Jeroen

Reactie van Rob LA LAU op 24 Juni 2019 op 12.30

Hallo Jeroen,

Ik denk dat je er de volgende aan gaat wijden; als je gaat weiden, wil ik er graag foto's bij. ;)

Ik kijk hoe dan ook uit naar de volgende.

Dank!

Rob

Reactie van Jeroen Sweijen op 24 Juni 2019 op 12.34

Ojee, dat is wel een erge schrijffout, sorry Rob & dank je wel voor de correctie. Voor weiden heb ik noch de dieren noch de grond ... Helaas is het hier niet mogelijk om even een foutje recht te zetten ...

Hieronder is plaats voor een reactie

  • Blijf bij het onderwerp.
  • Wees constructief en vriendelijk.
  • Uw kennis en ervaring worden op prijs gesteld.

Onze huisregels ...

Bent u de plaatser van dit bericht? Reageer dan ajb op de gegeven reacties en adviezen.


Je moet lid zijn van NEDERLANDERS.FR om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van NEDERLANDERS.FR

-

Google advertenties

© 2019   Gemaakt door: Anton Noë, beheerder en gastheer.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Privacybeleid  |  Algemene voorwaarden

Anton Noë ... google.com, pub-1033432903517354, DIRECT, f08c47fec0942fa0