Roquefort en toerisme

Op onze kaas road-trip zijn we al door veel dorpen gekomen, waar helemaal niets gebeurt, waar de stilte door de straten klotst. Maar we kennen allemaal van die dorpen in Frankrijk, die bekend staan om hun kasteel, of hun kathedraal of hun strand. Roquefort-sur-Soulzon is ook zo’n bekend dorp, maar die dankt zijn naam aan iets heel anders: een kaas. Dit kleine dorp in de Aveyron, met nog geen 600 inwoners, staat al generaties lang in de schijnwerpers van fijnproevers, dagjesmensen en kaasliefhebbers. De beroemde roquefort-kaas is niet zomaar een streekproduct, maar een economische steunpilaar én een toeristisch uithangbord.

Het landschap helpt mee aan de mythevorming. In de rotswand van de Combalou liggen de beroemde grotten waar frisse lucht altijd circuleert via natuurlijke spleten, de zogeheten fleurines. Dat zorgt voor de ideale omstandigheden om de kaas te laten rijpen en schimmelen. In deze grotten ontstond de reputatie van roquefort, misschien wel de beroemdste blauwschimmelkaas ter wereld en de allereerste Franse kaas met een AOP, een beschermde oorsprongsbenaming.

Het toerisme draait hier volledig om die wereldberoemde naam. Jaarlijks komen er honderdduizenden bezoekers naar de grotten om te zien hoe de kaas wordt gemaakt, hoe de blauwe schimmel zijn werk doet en natuurlijk om te proeven. Eén van de zeven fabrikanten, Caves Roquefort Société, vermeldt dat zij alleen al meer dan 100.000 bezoekers per jaar ontvangen. En dat levert geld op. Niet alleen de kaasproducenten profiteren, maar ook cafés, restaurants, kleine winkels en accommodaties in de omgeving. En natuurlijk biedt de roquefortsector werk aan veehouders, chauffeurs, verpakkers, technici en verkopers. Het kleine dorp vaart er wel bij, en dat zie je als je door de hoofdstraat struint.

Maar Roquefort-sur-Soulzon is helemaal niet gebouwd voor toeristen. Het dorp ligt tegen een steile helling geplakt met heel weinig ruimte voor dingen die toeristen willen of nodig hebben: parkeerplaatsen, terrasjes, parkjes met bankjes om uit te puffen, leuke pleintjes om te flaneren, winkels, bijzondere gebouwen om te bezichtigen. Honderdduizenden bezoekers lijkt misschien weinig op nationale schaal, maar voor een dorp van deze omvang is het fors.

Roquefort-sur-Soulzon is geen openluchtmuseum, maar een werkdorp waar mensen wonen en werken. In het hoogseizoen veranderen de smalle straten in een file van touringcars, campers en auto’s. Parkeerdruk en verkeersoverlast drukken dan zwaar op een gemeenschap die daar qua schaal niet op berekend is. En daar komt bij dat veel bezoekers maar kort blijven. Ze doen een rondleiding door de grotten, kopen een stukje kaas en vertrekken weer. Het dorp draagt de lasten van massatoerisme, maar is dat het waard? De meeste toeristen slapen elders, eten elders en besteden hun grootste budget elders.

In Roquefort-sur-Soulzon is goed te zien hoe het toerisme botst met het dagelijks leven van de mensen die er wonen en werken. En daarbij komt de economische kwetsbaarheid van de ‘one-trick-town,’ zoals Amerikanen dat zo mooi noemen. Wanneer de kaasverkoop terugloopt of toeristische aantallen dalen, voelt het dorp dat meteen. Te sterk leunen op één product en één vorm van bezoek maakt afhankelijk.

Roquefort-sur-Soulzon floreert dankzij zijn beroemde kaas, maar worstelt tegelijk met de gevolgen van zijn succes. Het is een dorp dat wereldwijd bekend is, zonder groot of rijk te zijn geworden. Misschien ligt daar de echte uitdaging: bezoekers blijven ontvangen zonder dat het dorp zelf verdwijnt achter zijn eigen merknaam. Want deze gemeenschap is meer dan een kaasgrot met souvenirwinkel.

Wim

Marijke en ik zijn bezig aan een kaas road-trip door Frankrijk, waarbij we de productiegebieden van alle 46 Franse AOP-kazen aandoen. Wekelijks licht ik er één kaasje uit, voor een verhaal met een wat andere insteek. In de eerste week was dat Pont l’Évêque (marketing) https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/pont-l-v-que en in de twee week Valançay (historie), https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/valan-ay. ;

Mocht je ons willen volgen op onze kaasreis: Zie hier de polarsteps-link: https://www.polarsteps.com/WimVanTeeffelen1/24614966-frankrijk?s=2b.... Als je de betreffende app installeert, kun je ook je opmerkingen kwijt.