Echt, hoezeer ik ook in het diepste van mijn geheugen groef, ik kon me met geen mogelijkheid de goede man herinneren die zo hartelijk zijn hand naar me uitstak. Of liever gezegd, ik herinnerde me hem vaag, als een heer die men wel eens ooit ergens gezien zou kunnen hebben, maar waar? En wanneer? En onder welke omstandigheden?

‘Ieder zijn beurt, dus,’ zei hij lachend. ‘Enkele jaren geleden herkende u mij, vandaag herken ik u!’ En hij voegde eraan toe: ‘Ernest Duval-Housset, uit Tréville-sur-Meuse.’

Ik veinsde verwarring: wat schandalig dat ik hem was vergeten! Hoe was het mogelijk dat ik het gezicht niet had herkend van Ernest Duval-Housset, die ik ooit in Tréville-sur-Meuse had leren kennen, en vervolgens in Parijs had teruggezien?

Laat ik erbij zeggen dat ik van mijn leven nog nooit één voet in Tréville heb gezet! Dit verhaal is een heel verhaal…

--- --- --- --- ---

Enkele jaren geleden hielden mijn vriend George Auriol en ik halt bij het terras van café d’Harcourt. We gingen aan een tafeltje zitten, naast een ander tafeltje waaraan een heer een biertje dronk. Omdat het erg warm was, had hij zijn hoed op een stoel gelegd. In de hoed ontwaarde mijn vriend de naam en het adres van de hoedenmaker: P. Savigny, rue de la Halle, Tréville-sur-Meuse. 

Met de serieuze blik die hij voor dit soort gelegenheden bewaart keek Auriol indringend naar onze buurman, en vervolgens vroeg hij beleefd: ‘Mijn excuses, mijnheer, komt u toevallig uit Tréville-sur-Meuse?’

‘Inderdaad!’ antwoordde de man, terwijl hij zich Auriol probeerde te herinneren.

‘Ha!’ ging mijn vriend verder, ‘Ik wist zeker dat ik me niet vergiste. Ik kom vaak in Tréville… ik heb er zelfs een goede vriend die u wellicht kent, ene Savigny, hoedenmaker in de rue de la Halle.’

‘Of ik Savigny ken? Maar die ken ik hartstikke goed! Kijk, deze hoed heb ik bij hem gekocht.’

‘Echt waar?’

‘Nou en of! Wij kennen elkaar al van jongs af aan, we hebben samen op school gezeten. Wij noemen elkaar bij de voornaam, ik noem hem Paul, hij noemt mij Ernest.’

En zo kwam Auriol met de man in een eindeloos gesprek over Tréville-sur-Meuse terecht, een dorp waar mijn vriend George Auriol tot vijf minuten geleden nog nooit van had gehoord. Ondertussen was ik wel een beetje jaloers op het succes van mijn kameraad. Ik besloot om zijn grap wat meer kracht bij te zetten en hem van afgunst te doen verbleken. Een snelle blik in de hoed onthulde mij de initialen van onze buurman: E. D.-H.

Twee minuten bladeren in het telefoonboek van het café volstond om achter de volledige naam van de heer E. D.-H. te komen.

Drankhandelaren: Duval-Housset (Ernest), enz…

Onverstoorbaar kalm ging ik weer zitten en keek op mijn beurt de man uit Tréville doordringend aan.

‘Verontschuldigt u mij als ik me vergis, maar bent u niet mijnheer Duval-Housset, de drankhandelaar?

‘Jazeker mijnheer, Ernest Duval-Housset, aangenaam!’

Natuurlijk was de heer Duval-Housset hoogst verbaasd dat hij herkend werd door twee rare snuiters die hij nog nooit van zijn leven ontmoet had, maar ik vermaakte me vooral met de aan waanzin grenzende ontsteltenis van Auriol. Hoe had ik in hemelsnaam de naam en het beroep van deze handelaar in sterke drank kunnen raden?

Ik ging verder: ‘Is de ouwe Roux nog altijd burgemeester van Tréville?’

(In de gauwigheid had ik in het telefoonboek deze vermelding gezien: Burgemeester: Dr. Roux sr.)

‘Helaas niet. We hebben de arme man drie maanden geleden begraven.’

‘Hè, wat een slecht nieuws. Het was echt een beste kerel, en bovendien een zeer bekwaam arts. Toen ik een keer tijdens een verblijf in Tréville ernstig ziek werd, heeft hij me behandeld en me er in minder dan twee weken weer bovenop geholpen.’

‘Ja, die man zal niet gauw vervangen kunnen worden!’

Inmiddels had Auriol mijn list door. Hij ging ook even naar achteren, was al snel weer terug, en ons gesprek over Tréville en haar inwoners ging gezwind door. 

Duval-Housset kon zijn oren niet geloven. ‘Wel verduiveld!’ riep hij uit. ‘Jullie kennen de mensen uit Tréville beter dan ik, terwijl ik er geboren ben en er al vijfenveertig jaar woon!’

En wij gingen maar door: ‘En Jobert, de messenmaker, hoe gaat het met hem? En Durandeau, is hij nog altijd veearts? En baat de weduwe Lebel nog altijd het Hôtel de la Poste uit?’ Enzovoorts, enzovoorts.

Om een lang verhaal kort te maken, van de twee bladzijden Tréville uit het telefoonboek bleef geen naam onbesproken. (Als een moderne vandaal had Auriol in een discrete handbeweging met zijn zakmes beide pagina’s uit het telefoonboek gesneden en, heel gul, er één aan mij gegeven.)

De verheugde Duval-Housset liet maar biertjes aanrukken – och, die waren snel op! – want het was erg warm en niets maakt zo dorstig als over een dorp praten waar je nog nooit geweest bent. Ons feestje werd afgesloten met een uitstekend diner: Duval-Housset stond erop ons te trakteren. We dronken op de gezondheid van alle dorpsgenoten van onze nieuwe vriend, en als zo rond middernacht iemand zou hebben durven beweren dat wij niet de beste maatjes waren met de voltallige bevolking van Tréville-sur-Meuse, dan zouden wij die vent flink te grazen hebben genomen.

--- --- --- --- ---

Alphonse Allais, Utilité à Paris du bottin des départements, in Le Journal van 5 mei 1895, gebundeld in On n’est pas des bœufs (1896).

Vertaald door Jeroen Sweijen en verschenen in Absint (2026), uitgeverij September. 

--- --- --- --- --- 

Houd de agenda van Nederlanders.fr in de gaten: op dinsdag 9 juni om 18.00, boekpresentie van Absint!