Belangrijke Mededeling inzake Franse Wetgeving

Let op: Forumberichten kunnen verouderde informatie bevatten. Franse administratie, fiscaliteit en wetgeving wijzigen continu. Voor gegarandeerd actuele en feitelijke antwoorden verwijzen wij u naar onze officiële kanalen.

Nu actueel: Uw belastingaangifte in Frankrijk Vraag het Café Claude (Assistent) Infofrankrijk.com (Kennisbank)

Nederlanders.fr

Hèt netwerk van, voor en door Nederlandstaligen in Frankrijk - zegt het voort!

Café Jeudi

Donderdag 14 mei van 18:00 tot +/- 19:30

Iedereen is van harte welkom | Soyez les bienvenus

Het verhaal achter de naam (81) - Noyers, Noisy, Noroy...

De (wal)notenboom heet in het Frans noyer, de fonetische opvolger van het Latijnse nucarium. Een eenzame markante notenboom gaf zijn naam aan enkele dorpen en meerdere buurtschappen Le Noyer en aan Le Noyer-en-Ouche (Eure). Een groep notenbomen ligt aan de basis van Noyers (Yonne), Noyers-Bocage (Calvados), Noyers-Saint-Martin (Oise) en Noyers-sur-Cher (Loir-et-Cher), om er slechts enkele te vermelden. Notenbomen komen ook voor als onderscheidende bepaling, bijvoorbeeld in Saint-Aignan-des-Noyers (Cher) of de voormalige gemeente Saint-Hilaire-des-Noyers (Eure-et-Loir), waarvan nog slechts een klein kapelletje en enkele boerderijen resten. Ook in de Orne vind je een voormalige gemeente Saint-Hilaire-des-Noyers. Ook wijndorp Nuits-Saint-Georges (Côte-d'Or) hoort in deze reeks thuis, waaraan eveneens het etymon *nucarios aan ten grondslag ligt, ‘bij de notenbomen’.

Met het verzamelachtervoegsel -etum vinden we in het Francoprovençaalse taalgebied Nozeroy (Jura) en Noyarey (Isère). In de noordelijke helft van Frankrijk domineren vormen met Nor(r)-ey/oy als Noroy-le-Bourg (Haute-Saône), Noroy-sur-Ourcq (Aisne), Neurey-lès-la-Demie (Haute-Saône), Norrey-en-Auge (Calvados) of de voormalige gemeente Norrey-en-Bessin, tegenwoordig deel van Saint-Manvieu-Norrey (Calvados). Het zijn allemaal bossen of boomgaarden met notenbomen. Norroy-le-Sec (Meurthe-et-Moselle) onderscheidt zich als dorp zonder natuurlijke watervoorziening, rivier of bronnen. Nauroy (Aisne) is een spellingsvariant met dezelfde uitspraak, net als het in de Eerste Wereldoorlog verwoeste Nauroy (Marne) dat voortleeft in de gemeentenaam Beine-Nauroy. 

In Nourard-le-Franc (Oise) heeft het achtervoegsel een negatieve bijsmaak, als van een notenboomgaard van slechte kwaliteit, hetgeen we ook in Nouâtre (Indre-et-Loire) proeven. In de gemeente Nouâtre ligt een klein abdijdorp dat Noyers heet. Zou het hier om twee naburige notenboomgaarden gaan, waarbij de een van slechtere kwaliteit was dan de andere? Norolles (Calvados) heeft weer een ander achtervoegsel meegekregen, maar ook daar gaat het om een notenboomgaard. Hetzelfde achtervoegsel leverde in de Creuse Nouzerolles op, waar we ook Nouziers en de afgeleide verkleinvorm Nouzerines vinden.

In een groot gebied om Parijs heen, tot aan de Champagne en de westelijke Bourgogne toe, kan in dit woord de r-klank tussen klinkers zich ontwikkelen tot een z. Dat is gebeurd in de naam Nozay in de Essonne en de Aube; dat tweede dorp bevat in 1221 nog een -r-: Noeraium.

Ook Noisy-le-Grand (Seine-Saint-Denis) herinnert aan notenbomen; de stad wordt al in de zesde eeuw vermeld als Nucetum, de klassiek-Latijnse voorganger van nucarium. Vanaf 1096 onderscheidt men Nucenum Magnus ‘het grote notenbos’ van Nucenum Minus ‘het kleine notenbos’. Die tweede plaats zou dus vandaag de dag Noisy-le-Petit kunnen heten, maar het is uiteindelijk Noisy-le-Sec (Seine-Saint-Denis) geworden. In de regio Parijs vinden we verder nog Noisy-sur-École (Seine-et-Marne) en Noisy-sur-Oise (Val-d'Oise). Noisiel (Seine-et-Marne), in 841 Nocido, is een verkleinvorm ter onderscheiding van al die andere plaatsen die Noisy heten.

Noé-les-Mallets (Aube) wordt in 1097 vermeld als Nucerium. Ook de vorm Noyers uit 1587 laat geen enkele ruimte voor twijfel: hier zijn notenbomen in het spel. De naam is niet verwant aan de plaatsen op basis van Noë in het westen van Frankrijk, waar het om vochtige grond gaat. Wellicht daarom is in 2011 de spelling veranderd van Noë (waar de klemtoon officieel op de -o- ligt, net als in nauda) in Noé (met de klemtoon op de é, net als in nucerium).

Neugartheim (Bas-Rhin) mag verbazen. Hier is de verklaring niet ‘nieuw tuindorp’, maar eveneens een notenboomgaard, zoals kan opgemaakt worden uit de vorm Nugaretum uit 1166 – als dat geen romanisering van een onbegrepen Germaanse naam is. Neugartheim zou dus nagenoeg synoniem kunnen zijn aan de Occitaanse plaatsnamen die op een notenboomgaard wijzen, zoals Nogaret (Haute-Garonne) en Saint-Pierre-de-Nogaret (Lozère), waar Nogaret tegenwoordig nog slechts een afgelegen en deels vervallen buurtschap is. Het gemeentehuis staat er in Nogardel, een verkleinvorm. In Gascogne komen we Noguères (Pyrénées-Atlantiques) tegen.

Weergaven: 156

_____________________________

☑️ Beste plaatser van dit bericht,

fijn dat je gebruik maakt van dit forum. Doe alsjeblieft mee met de discussie die volgt op je bericht! Reageer zelf op de reacties die anderen geven. Dat mag ook best een bedankje zijn. 

_____________________________

Rubrieken,

Klik hieronder voor meer berichten in dezelfde rubriek.

20260512, Korte Verhalen, Kunst en Cultuur

Reactie van Frans Collignon 2 uur geleden

Mooi verhaal en weer lekker diepgravend, Jeroen.  Kleine toevoeging mijnerzijds betreft het dorp Nizerolles in de Allier, waar ik mag verblijven. Die naam is afgeleid van de Latijnse benaming van walnoot en olie, oftewel notenolie. Er zijn ook onderzoekers die menen dat het eerste deel geen walnoot, maar een hazelnoot weergeeft, maar zij zijn in de minderheid. 

Reactie van Jeroen Sweijen 2 uur geleden

Nou Frans, die olie mag je gevoegelijk vergeten. Dat -olles is een achtervoegsel dat van het eerste gedeelte een plaatsnaam maakt, hetzij hetzelfde als in Roncherolles of Faverolles - het wordt meestal gebruikt voor de aanwezigheid van planten en bomen ; heel eventueel zou het ook nog het Gallische achtervoegsel -ialo ('ontginning, open plek, vervolgens dorp) kunnen zijn, maar dat lijkt me fonetisch lastig in jouw buurt. Geen olie dus. 

Noten, zou kunnen, dan zou ik toch even verder moeten kijken of ik oudere vormen vind - op alleen een huidige vorm is het lastig varen. Hazelaars hebben meestal namen in de familie van Coudre of Vaisse (occitaans) nagelaten ; maar ook daar kunnen regionale / dialectale verschillen zijn. Zonder wat meer zoekwerk durf ik me daar niet over uit te spreken ; indien -olles is een plant/boom wel aannemelijk, maar welke... 

Hoe het ook zij: vergeet de olie! 

Je reactie hieronder, dit zijn de huisregels. 

Je moet lid zijn van Nederlanders.fr om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Nederlanders.fr

Ga naar...

Laatste nieuws uit Frankrijk

© 2026   Gemaakt door: Anton Noë, beheerder en gastheer.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden