Cantal: Kan een streek overleven dankzij kaas?

Afgelopen week reden we door een dorp in de Cantal, waar beide restaurants verdwenen waren (ondanks dat ze nog gewoon op internet werden aangeprezen). De luiken zaten dicht, op één zat een verbleekt ‘A Vendre’ bord. Op het plein zat één oude man op een verveloos bankje. Alleen het reclamebord voor kaas was nieuw.

We doorkruisten het zuidelijke deel van de Auvergne en waren daar voor de beroemde kazen van deze regio: de Cantal, de Salers, de St-Nectaire en de Bleu d’Auvergne. Heel veel kaas voor zo’n dunbevolkte streek.

Voor wie de Cantal niet kent: vulkanische landschappen, uitgestrekte weiden, meer koeien dan mensen, maar ook meer gesloten winkels dan open cafés. In de Laiterie Fromagerie Duroux in Rilhac-Xaintrie vertelde een medewerkster bijna verontschuldigend dat hier vroeger drie cafés zaten. Nu is er nog één. “Maar de kaas houdt ons overeind,” zei ze.

In het Maison de la Salers, net buiten het dorp Salers, keken we onze ogen uit. Het ging vooral over Salers-koeien, maar het stukje op het eind over de kaas die van melk van deze koeien wordt gemaakt, en de proeverij daarna, was heel toeristvriendelijk opgezet. Aan alles was te zien dat veel overheidsgeld is gaan zitten in dit museum. Het mag klaarblijkelijk wat kosten om koeien en kaas onder de aandacht van toeristen te brengen. De Cantal verkoopt zichzelf als ansichtkaart: groene hellingen, vulkanische bergen, roodbruine Salers-koeien. Maar achter die schoonheid schuilt nervositeit. Want als de kaas minder populair zou worden, wat blijft er dan over?

Met maar 144.000 inwoners is de Cantal een van de dunst bevolkte departementen van Frankrijk. En ze hebben daar behoorlijk last van vergrijzing, verschraling van voorzieningen, en uitstroom van jongeren richting grotere steden. Wat ons nog nooit eerder is overkomen in Frankrijk gebeurde hier: we hadden moeite om op zondag een restaurant te vinden dat open was. We zagen veel, te veel, verstilde dorpen met dichtgetimmerde gevels.

18% van alle in Frankrijk geproduceerde AOP-kazen, worden geproduceerd in de Cantal. Toch staat de sector onder druk. Klimaatverandering zorgt steeds vaker voor droogte, waardoor bergweiden minder gras produceren. We hoorden van een kleine Salers-kaas-producent dat hij vorig jaar gedwongen moest overstappen op de productie van gewone Cantal, die minder strenge regels kent. In dorpen waar andere industrie vrijwel verdwenen is, vormt kaas vaak de laatste economische pijler. Dat hebben we op deze kaasreis wel anders gezien: in dorpen in de Loire-vallei draait alles om wijn, en zijn de lokale geitenkaasje maar een bijproduct, dat nauwelijks het noemen waard lijkt.

Voor ons draait het maar een paar maanden om kaas, tijdens deze road-trip. Voor de Cantaliens en Cantaliennes draait alles om kaas: het landschap, het werk, de toekomst van hun kinderen. Misschien proefden we daarom nergens zulke trotse kazen als in de Cantal.

Wim

Marijke en ik zijn bezig aan een kaas road-trip door Frankrijk, waarbij we de productiegebieden van alle 46 Franse AOP-kazen aandoen. Wekelijks licht ik er één kaasje uit, voor een verhaal met een wat andere insteek. In de eerste week was dat Pont l’Évêque (marketing) https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/pont-l-v-que, in de twee week Valançay (historie), https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/valan-ay, in de derde week Roquefort (toerisme), https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/roquefort-en-toerisme, in de vierde week Bleu des Causses (de waarde van het AOP-label), https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/bleu-des-causses-en-het-... en in de vijfde week Rocamadour (uniekheid van geitenkaas) https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/rocamadour-de-mythe-van-...

Mocht je ons willen volgen op onze kaasreis: Zie hier de polarsteps-link: https://www.polarsteps.com/WimVanTeeffelen1/24614966-frankrijk?s=2b.... Als je de betreffende app installeert, kun je ook je opmerkingen kwijt.