Hèt netwerk van, voor en door Nederlandstaligen in Frankrijk - zegt het voort!

Bleu des Causses en het AOP-label

Bleu des Causses is een blauwschimmelkaas die op exact dezelfde manier behoort te worden geproduceerd als de beroemde Roquefort, maar dan niet met schapenmelk, maar met koeienmelk. Dat is de simpelste beschrijving van Bleu des Causses die ik kan geven. Deze kaas heeft zijn eigen AOP-label (Appellation d’Origine Protégée). Voor sommigen, die Roquefort iets te heftig vinden, is de Bleu des Causses een fijn alternatief.

Bij ons bezoek aan Rivière-sur-Tarn in de Aveyron, waar één van de drie grotcomplexen ligt die gebruikt worden voor de rijping van Bleu des Causses, werd ons duidelijk dat de grote fabrikanten van deze kaas de AOP-regels manipuleren (of beter: zo minimaal mogelijk interpreteren) om het AOP-label te mogen voeren. De kaas wordt geproduceerd in een grote fabriek in Rodez en daar geïnjecteerd met de in het laboratorium gekweekte blauwschimmelsporen en de verplichte zeventig dagen in de grot gelegd, vervolgens daar opgehaald en teruggebracht naar de fabriek voor verdere rijping en verpakking.

Echt, heeft dit nog iets te maken met de intentie van de AOP regels, een symbool van terroir, authenticiteit en vakmanschap? Of met het idee dat de AOP de lokale economie en boeren ondersteunt? Het AOP-label is allang geen garantie meer voor ambachtelijke productie, zoals de Bleu des Causses bewijst. Uit de statistieken van de Franse kaasproductie begrijp ik dat ongeveer 70% van de AOP-kazen inmiddels (deels) industrieel wordt geproduceerd. En de verwarring neemt toe: binnen één AOP kunnen zowel rauwmelkse als gepasteuriseerde kazen vallen, zonder dat dit altijd duidelijk zichtbaar is.

Toch gebruiken consumenten het AOP-label nog steeds als snelle kwaliteitsindicator: in kaasspeciaalzaken vertegenwoordigen AOP-kazen zelfs meer dan de helft van de omzet, zoals ons bleek uit gesprekken met eigenaren van enkele van die speciaalzaken deze week.
Elke AOP-kaas heeft zijn eigen regels, neergelegd in het “cahier des charges.” Maar grote industriële zuivelbedrijven oefenen een zware invloed uit op het opstellen en eventueel veranderen (lees: versoepelen) van dat cahier des charges. Dus voor veel AOP-kazen is grootschalige productie, centrale melkverzameling en gecontroleerde rijping die zorgt voor een uniforme smaak, allemaal toegestaan, ondanks de diversiteit die in veel AOP-regels wordt gepredikt. Tijdens deze kaas road-trip is ons romantische idee van de AOP-kaasjes, geproduceerd bij de boer, met de melk van zijn eigen koeien of geiten of schapen, behoorlijk aangetast. Ze zijn er nog wel her en der verspreid over Frankrijk, die kleine veeboer/kaasmakers, maar steeds minder.

Wij hebben nu, bijna halverwege onze Tour de Fromages, vele nieuwe en leuke kaasverhalen gehoord, maar er is ook wat verloren gegaan. Ons vertrouwen in het AOP-label zal nooit meer helemaal terug komen.

Wim

Marijke en ik zijn bezig aan een kaas road-trip door Frankrijk, waarbij we de productiegebieden van alle 46 Franse AOP-kazen aandoen. Wekelijks licht ik er één kaasje uit, voor een verhaal met een wat andere insteek. In de eerste week was dat Pont l’Évêque (marketing) https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/pont-l-v-que, in de twee week Valançay (historie), https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/valan-ay en in de derde week Roquefort (toerisme), https://www.nederlanders.fr/profiles/blogs/roquefort-en-toerisme

Mocht je ons willen volgen op onze kaasreis: Zie hier de polarsteps-link: https://www.polarsteps.com/WimVanTeeffelen1/24614966-frankrijk?s=2b.... Als je de betreffende app installeert, kun je ook je opmerkingen kwijt.

_____________________________

☑️ Beste plaatser van dit bericht,

fijn dat je gebruik maakt van dit forum. Doe alsjeblieft mee met de discussie die volgt op je bericht! Reageer zelf op de reacties die anderen geven. Dat mag ook best een bedankje zijn.

_____________________________

Rubrieken,

Klik hieronder voor meer berichten in dezelfde rubriek.

20260405, Korte Verhalen, Kunst en Cultuur

Reactie van Hamo12 op 4 Mei 2026 op 15.39: Hebben jullie ook de "Bergers de Larzac" bezocht? Dat zijn boeren die het nog wel traditioneel doen en behandelen.

Reactie van Wim VAN TEEFFELEN op 4 Mei 2026 op 15.51: Nee. helaas hebben we gemiddeld maar 1 dag per kaas en met 46 kazen te gaan en één dag rust in de week en een paar reisdagen, zijn we al twee maanden onderweg. Vandaag kaas nummer 21: Bleu de Vercors-Sassenage. Ik ken de verhalen en de Bergers komen ook zeker in het boek.

Wim

Reactie van Jacques van HOUT op 4 Mei 2026 op 16.15: Op veel markten vind je nog wel locale producties. Die kazen zijn meestal niet AOP,daar moet je in investeren, wat die kleine biologische boeren vaak niet kunnen (en willen). Het enorme assortiment kazen (maar is dat niet vaak ewoon marketing ?, ik zie iedere maand wel een "nieuwe") moet het liefst wel in het hele land beschikbaar zijn (en ook daarbuiten) dus dat is alleen mogelijk bij grootschalige productie.De export kazen moeten gepasteuriseerd zijn, anders komen ze de USA niet binnen. Hoewel ik daar ook eens "Comté" gezien heb die locaal geproduceerd was.

Reactie van Ingrid de Eerste op 4 Mei 2026 op 16.39: Ik ben het helemaal met je een Wim, zo ervaar ik het ook. De grote, industriële kaasmakerijen domineren de markt. Toch maar weer scharrelen in winkeltjes en op markten. Daar vind je de parels onder de kazen.

Reactie van Leo Beerends op 5 Mei 2026 op 8.39: Ik ken wel AOP label maar heb nog nooit een kaas wel of niet gekocht als die dit label wel of niet heeft.

Reactie van Wim VAN TEEFFELEN op 5 Mei 2026 op 9.28: Beste Leo, dat is natuurlijk helemaal jouw recht. Wat fabrikanten, maar ook kleine boerderij-kaasmakers mogelijk meer interesseert is of de omzet hoger is voor een kaas met een AOP-label dan van een vergelijkbare kaas zonder AOP-label. Nou kan het antwoord verschillend zijn voor alle 46 AOP-kazen in Frankrijk, maar het antwoord is heel duidelijk 'ja' voor één kaasje waarvoor ik dat heb uitgezocht: de Pélardon AOP. Ik sprak met de regionale voorzitster van de Nationale Vereniging van eigenaren van Kaaspeciaalzaken in Occitanië en zij wist dat dit het geval is. Ze zag het in haar eigen winkel in Pézenas, maar hoorde het ook van collega's. De Pélardon was niet alleen duurder, maar was ook eerder uitverkocht dan vergelijkbare kaasjes (en er zijn nogal wat vergelijkbare kaasjes, want Pélardon is niet zo heel bijzonder).

Wim

Reactie van Janny O. op 5 Mei 2026 op 10.22: Ik ben net zo als @Leo, lekker is prima, ook zonder AOP. Willen mensen er wel voor betalen, prima toch? Maar dat kom je bij veel meer producten tegen.

Reactie van Leo Beerends op 5 Mei 2026 op 10.37: Beste Wim,
Om te beginnen ben ik het eens met het gezegde "goede wijn behoeft geen krans"
Dat gaat ook op voor kaas vind ik.
Natuurlijk helpt het als je met zorg gemaakt wijn of kaas erkend wordt door een officiële instantie maar er zitten ook nadelen aan.
Bij kaas weet ik dat niet precies maar bij wijn heb je de AOC een van de regels is dat er een maximum gesteld wordt aan het aantal liters wijn per hectare. Natuurlijk heeft niemand daar controle over dus als er meer geproduceerd wordt moet dan het overschot weggegooid worden? Nee natuurlijk niet het is dezelfde wijn maar wordt als mindere wijn verkocht. Is dat erg? Ik vind van niet maar het geeft ook aan dat het niet altijd goed gaat als er regels gemaakt worden.

Gaat dat ook op voor kaas? Ik weet dat niet misschien weet jij dat wel? Hoe dan ook ik let niet op AOP, en verder moet iedereen dat zelf weten. Ik denk dat er ook bedrijven zijn die goede kwaliteit belangrijker vinden dan meer omzet. Vaak is genoeg gewoon genoeg, maar ons systeem dwingt vaak tot meer, meer is beter....

Reactie van Wim VAN TEEFFELEN op 5 Mei 2026 op 12.15: Ja, dit gaat grotendeels ook op voor kaas. We zijn aan deze kaas road-trip begonnen met het idee dat van de meer dan 400 Franse kazen er maar 46 een AOP-erkenning hebben. Dus dachten we dat we met de 'top 46' kazen van doen te hebben. Daarbij niet alle andere kazen diskwalificerend, we eten immers langer kaas dan vandaag en natuurlijk weten we (en dat geldt niet alleen voor Frankrijk) dat er buiten de officiële labels heerlijke en hele goede, mooi ambachtelijk gemaakte kazen te koop zijn. Maar we moesten ergens een grens trekken.

Nu, halverwege de trip, zijn we al tot de conclusie gekomen dat het AOP-label minder garantie geeft dan we dachten. Er zijn zowel rauwmelkse als gepasteuriseerde kazen, die een AOP-label kunnen hebben. Er zijn 'fermier'-kazen die met de hand worden gemaakt op de boerderij, maar ook fabriekskazen, die allemaal een AOP-label kunnen hebben. Dus dat label zegt eigenlijk maar heel weinig. Als je in Frankrijk woont, dan ken je je leverancier, of je marktkoopman en die helpt je selecteren zodat je de kaas vindt die het best aan je wensen voldoen. En dat is precies wat wij deden toen we hier nog woonden. Dat label doet dan niet meer ter zake

Maar het boek dat we gaan publiceren n.a.v. deze trip is bedoeld voor Nederlanders die niet in Frankrijk wonen, die geïnteresseerd zijn in Franse kaas, die misschien eens een kaasmaker willen bezoeken als toerist, die kaasverhalen leuk vindt om te lezen. De keuze om alleen maar de 46 AOP-kazen aan te doen, is dus eigenlijk een belabberde keuze als het gaat om de kaas kiezen die je lekker vindt. Maar een ander selectiecriterium hadden we niet. Nee, we kunnen geen trip maken langs 400 kaasmakers...

Wim

Reactie van Peter Jan op 5 Mei 2026 op 12.47: Op de markt bij mij in de buurt staat een grote kaaskraam (prachtige gekoelde aanhanger) met een echtpaar als verkopers van heel veel soorten kaas, direct betrokken bij kaasmakers in de Pyreneeën. De naam van de kazen is afgeleid van de kaasmaker. " mag ik een stuk David, brebis?" Enzovoort. Geen AOP, niet altijd dezelfde smaak (gelukkig) maar een genot voor de smaakpapillen.

Ik ben benieuwd naar het boek, Wim. 😋